Πώς το γάλα μπήκε στο μενού των νεολιθικών Ευρωπαίων

Πριν από περίπου 7.500 χρόνια, οι Homo sapiens που κατοικούσαν στην Ευρώπη ήταν πρωτόγονοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες που δεν μπορούσαν καν να χωνέψουν το φρέσκο γάλα. Λιγότερο από δυόμισι χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι πληθυσμοί τους φαίνεται ότι είχαν αντικατασταθεί από τους γεωργούς της Μέσης Ανατολής που εισέβαλαν στην Ευρώπη μαζί με τα κοπάδια τους.

Οι παλαιοανθρωπολόγοι γνώριζαν ότι η κτηνοτροφία και τα γαλακτοκομικά προϊόντα εμφανίστηκαν στην Κεντρική Ευρώπη όταν άκμασε ο πολιτισμός της λεγόμενης Γραμμικής Ταινιωτής Κεραμικής (παίρνει το όνομά του από τα χαρακτηριστικά σχέδια των αγγείων). Δεν ήταν νομάδες, όπως οι προηγούμενοι κυνηγοί-τροοφυσυλλέκτες, αλλά συγκεντρώνονταν σε μικρά χωριά, όπου ζούσαν από τα δημητριακά και τα βοοειδή τους.

Γύρω στο 5300 π.Χ, ολόκληρη η Κεντρική Ευρώπη είχε αρχίσει να πίνει γάλα και να καλλιεργεί δημητριακά. Λιγότερο από 300 χρόνια αργότερα, ο νέος, πιο καθιστικός τρόπος ζωής είχε φτάσει μέχρι την περιοχή του Παρισιού.

Μέχρι σήμερα, αναφέρει το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, οι περισσότεροι επιστήμονες πίστευαν ότι οι Ευρωπαίοι άρχισαν σταδιακά να αντιγράφουν την τεχνογνωσία των λίγων γεωργών και κτηνοτρόφων από τη Μέση Ανατολή που τύχαινε να φτάσουν μέχρι τα μέρη τους. Η κτηνοτροφία, επομένως, ήταν μια ιδέα που εξαπλώθηκε «ειρηνικά» στην Ευρώπη.

Τώρα, όμως, οι ανθρωπολόγοι ανακαλύπτουν στοιχεία που δείχνουν να ανατρέπουν την κρατούσα άποψη. Η εικόνα που έχει αρχίσει να προκύπτει είναι ότι οι κτηνοτρόφοι της Μέσης Ανατολής ουσιαστικά κατέκτησαν την Ευρώπη.

Το γερμανικό περιοδικό επικαλείται ευρήματα σε πρόσφατες ανασκαφές στην Τουρκία, καθώς και γενετικές αναλύσεις σε νεολιθικούς σκελετούς και εκτρεφόμενα ζώα της νεολιθικής εποχής. Τα νέα αυτά στοιχεία προήλθαν από συνεργασία 13 ερευνητικών φορέων στην Ευρώπη και έχουν δημοσιευτεί την τελευταία τριετία σε περιοδικά όπως τo Nature και επιθεωρήσεις όπως το BMC Evolutionary Biology.

Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν πλέον ότι, γύρω στο 7000 π.Χ., γεωργοί από τη Μέση Ανατολή πέρασαν μαζικά το Βόσπορο και επεκτάθηκαν στους πλούσιους βοσκότοπους της Ευρώπης, φέρνοντας μαζί τους ζώα όπως τα βοοειδή και οι χοίροι.

Ενδείξεις για επιμειξία με τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Ευρώπης δεν έχουν βρεθεί, ένδειξη ότι οι δύο λαοί παρέμειναν απομονωμένοι. Αντίθετα, οι αρχαιολόγοι υποψιάζονταν ότι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες και γεωργοί-κτηνοτρόφοι συγκρούστηκαν με βιαιότητα.

Αυτοί που νίκησαν ήταν οι προηγμένοι κτηνοτρόφοι, κυρίως επειδή μπορούσαν να εξασφαλίζουν πιο εύκολα τροφή.

Το περίεργο όμως είναι ότι οι γεωργοί της Μέσης Ανατολής έτρωγαν μεν γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το τυρί, δεν μπορούσαν όμως να πιουν το φρέσκο γάλα.

Αυτό συνέβαινε επειδή οι ενήλικοι Homo sapiens κανονικά δεν παράγουν το ένζυμο της λακτάσης, με το οποίο διασπάται η λακτόζη του γάλακτος. Από τη στιγμή που κάποιος ενηλικιωνόταν το γάλα θα του προκαλούσε στομαχικές διαταραχές, διάρροια και ναυτία, όπως εξάλλου συμβαίνει και σήμερα στους λαούς της Αφρικής και της Ασίας.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε με την εμφάνιση μιας μετάλλαξης που επέτρεπε στους ενήλικες να συνεχίσουν να πίνουν γάλα.

Και αυτό φαίνεται ότι δεν συνέβη στη Μέση Ανατολή αλλά στην Ευρώπη, την εποχή της Γραμμικής Ταινιωτής Κεραμικής.

Αναλύσεις σε χιλιάδες νεολιθικά οστά αποκάλυψαν πέρυσι ότι οι πρώτοι άνθρωποι που άρχισαν να πίνουν γάλα έζησαν στην περιοχή της Αυστρίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας.

Δεδομένου ότι η μετάλλαξη προσέφερε στους φορείς της ένα τεράστιο εξελικτικό πλεονέκτημα, σύντομα εξαπλώθηκε σε μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Φαίνεται λοιπόν ότι νεολιθικοί άνθρωποι της Μέσης Ανατολής έμαθαν πρώτοι πώς να εκτρέφουν ζώα, χρειάστηκε όμως να ταξιδέψουν στην Ευρώπη για να αρχίσουν να πίνουν το φρέσκο γάλα τους.

Όπως εκτιμά ο Χοακίμ Μπούργκερ, ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου του Μάινζ που μελετά το θέμα, το γάλα διαμόρφωσε την ανθρώπινη ιστορία τόσο καθοριστικά όσο τη διαμόρφωσε αργότερα η πυρίτιδα.

«Αυτό που έγινε τότε ήταν μια λευκή επανάσταση» σχολίασε.

ΝΑΒΑΡΙΝΟΥ ΚΑΙ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ ΓΩΝΙΑ (Xάρη Κανάκη)

ΝΑΒΑΡΙΝΟΥ ΚΑΙ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ ΓΩΝΙΑ

Το ασπρόμαυρο πλάνο με τους καπνούς και το τρεμάμενο χέρι δεν έχει τελειώσει
ακόμη…
Εκείνος που κάνει τη “λήψη” είναι έτοιμος να μιλήσει.
Γνωρίζει ότι το πλάνο είναι μοναδικό, γι’ αυτό δεν προσπαθεί να συγκρατήσει το χέρι του που τρέμει.
Η βουβή εικόνα σκάβει τον κουρασμένο αμφιβληστροειδή του και σου στέλνει ένα τελευταίο μήνυμα, στην περίπτωση που σου περάσει από το μυαλό ότι μπορείς και εσύ να γίνεις μέρος της “μαγικής εικόνας”.
Κοίταζε έξω από το παράθυρο, όχι συνεχώς… κλεφτές ματιές. Κάνε τη βαριά ένοχη κουρτίνα λίγο στην άκρη και άφησε τη ματιά σου να ξεδιψάσει στα γρήγορα, σαν τη φοβισμένη και διψασμένη γαζέλα που πίνει κλεφτά γουλιές λασπωμένου νερού απ’ το λάκκο με τους πεινασμένους κροκόδειλους.
Έτσι μπράβο! Τώρα μπορείς να βγάλεις από μέσα σου το μελανιασμένο αέρα που
κράταγες τόση ώρα. Δε σε βλέπει κανείς. Μείνε για λίγο ακόμη ακίνητος,
μα πάνω απ’ όλα μείνε ασφαλής.
Προσεκτικά εκεί στο σκοτάδι. Εσύ που στέκεσαι διαρκώς αναθεωρώντας και
υπομένοντας. Εσύ που στέκεσαι επιδέξια μερικές φορές και άλλες απερίσκεπτα,
μείνε ασφαλής.
Τώρα προσπάθησε να ξεχάσεις ό, τι είδες, ακόμη και εκείνους με τα σκουρόχρωμα ρούχα που κινούνται σαν σκιές πλάι στους βρώμικους τοίχους.
Τους είδες άλλωστε πώς κατέληξαν.
Εσύ τη δουλειά σου, συνέχισε τη “λήψη” μα κυρίως, μείνε ασφαλής.

17-11-09

H όπερα "Ταράρ"(1787) του Αντόνιο Σαλιέρι.

Μαθητής του Περγκολέζι και προστατευόμενος του Γκλουκ, ο Αντόνιο Σαλιέρι αξίζει να ακουστεί, και ο Ταράρ είναι μια
καλή αρχή. Ο Σαλιέρι (1750-1825) μάς είναι κυρίως γνωστός από τον θρύλο που πρώτος ανέδειξε λογοτεχνικά ο Πούσκιν, ότι από ζήλεια δηλητηρίασε τον Μότσαρτ. Σήμερα οι ιστορικοί δεν δέχονται πως συνέβη κάτι τέτοιο, ενώ οι μουσικολόγοι τον θεωρούν έναν από τους πιο σημαντικούς συνθέτες μελοδράματος του δέκατου όγδοου α...ιώνα.

Με την όπερα Ταράρ ο Σαλιέρι φιλοδοξούσε να εγκαινιάσει ένα εντελώς νέο είδος έργου, συνθέτοντας με ριζοσπαστικό τρόπο μουσική και ποίηση. Η πρεμιέρα δόθηκε με μεγάλη επιτυχία στο Παρίσι το 1787, μέσα σε ατμόσφαιρα λαϊκού αναβρασμού, κι ενώ είχαν ήδη δρομολογηθεί οι διεργασίες που θα οδηγούσαν στο ξέσπασμα της Επανάστασης δυο χρόνια αργότερα. Συνάμα ήταν μια από τις αγαπημένες όπερες του μεταρρυθμιστή αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκου Β΄.

Ο διάσημος λιμπρετίστας, Καρόν ντε Μπωμαρσαί (1732-1799), είναι πιο γνωστός για τον Μπαρμπέρη της Σεβίλλης και τους Γάμους του Φιγκαρό, που λογοκρίθηκαν επειδή σατίριζαν την αριστοκρατία. Εφευρέτης, καυγατζής, ταραχοποιός, τρόφιμος των φυλακών και μεγαλέμπορος, δάσκαλος των παιδιών του βασιλιά κι επαναστάτης, κατόρθωσε να χωρέσει στον Ταράρ αρκετές από τις ριζοσπαστικές αντιλήψεις της εποχής του. Μάς δίνει εδώ μια εικόνα των ιδεών του Διαφωτισμού πολύ πιο πλούσια σε πάθη και χρώματα από εκείνες με τις οποίες τις συνδέουμε συνήθως.

Πώς αρχίζει η όπερα; Το Πνεύμα της Φύσης θέλει ν’ ανανεώσει την ανθρώπινη ράτσα, που έχει γίνει τεμπέλικη και διεφθαρμένη. Φτιάχνει λοιπόν διάφορα προπλάσματα ανθρώπων, στα οποία το Πνεύμα της Φωτιάς δίνει πνοή. Στην τύχη κάνουν άλλον βασιλιά και άλλον στρατιώτη, και η ζωή της νέας ανθρωπότητας ξεκινά. Η σύγκρουση του γενναίου Ταράρ με τον δεσπότη Αττάρ δεν αργεί να έρθει. Η Ανατολή όμως, στην οποία διαδραματίζεται η πλοκή, θα μπορούσε να βρίσκεται και στη Δύση.

Απλά μαθήματα ΕΥΤΥΧΙΑΣ...

"Έπρεπε να γεράσω, αγόρι μου, για να μάθω τι είναι ευτυχία.

Τελικά ευτυχία είναι ένα ζευγάρι χέρια, δύο χέρια.

Αυτά που θα σε αγκαλιάσουν, θα σε κρατήσουν, θα σε κοιμήσουν,

θα σε περιποιηθούν, θα σου μαγειρέψουν, θα σε χαιδέψουν και

στο τέλος θα σου κλείσουν τα μάτια.

Τα πολλά χέρια απλά σε κατσιάζουν. Χάσιμο χρόνου.

Θα το δεις κι εσύ όσο μεγαλώνεις."

Θανάσης Βέγγος

Πιανιστικές Συναυλίες Ιουνίου 2011

ΠΕΜΠΤΗ 02 Ιουνίου ώρα 17:00-19:00
“Η Μουσική του Felix Mendelssohn”
Διάλεξη από την Εταιρία Αριστοτελικών Μελετών “Το Λύκειον”
Ομιλήτρια: Νένη Ιωαννίδου, Μουσικολόγος
Περισσότερες πληροφορίες: 210 3621601
Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, Αμφιθέατρο "Α. Τρίτση"
Ακαδημίας 50, στάση Μετρό: Πανεπιστήμιο

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ – ΩΡΑ 21.00
Συναυλία της ΚΟΑ στο Μέγαρο με σολίστ τη Λίλη Μπογιατζίεβα
Πρόγραμμα:
Περικλής Κούκος: «Ο Κονρουά και οι κόπιες του», σουίτα από την όπερα
- Πάντσο Βλαντιγκέροφ: Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 3 σε σι ύφεση
μείζονα, έργο 31 (α΄ εκτέλεση με την ΚΟΑ)
- Ludwig van Beethoven: Συμφωνία αρ. 7 σε λα μείζονα, έργο 92
Εισιτήρια των 23Ε, 18Ε, 13Ε, 8Ε και 3Ε (φοιτητικό)

ΔΕΥΤΕΡΑ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ - ΩΡΑ 8.30 μ.μ.
Α’ μέρος: Ρεσιτὰλ πιάνου τῆς Ἄννας Παναγοπούλου, μὲ ἔργα Liszt, Debussy, Rodrigo, Say, Χατζηδάκι καὶ Κωνσταντινίδη.
Β’ μέρος: Ἔργα τῶν Brahms καὶ Piazzolla, μὲ τὴν Ἄννυ Μαρκοδημητράκη (πιάνο) καὶ τὸν Νίκο Παπαδημητρίου (τσέλο).
(Μὲ εἰσιτήριο: 10 & 15 εὐρώ)
Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, Πλατεία Αγ. Γεωργίου, Καρύτση 8

ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ - ΩΡΑ 8.30 μ.μ.
Ἔργα γιὰ δύο πιάνα καὶ γιὰ τέσσερα χέρια σὲ ἕνα πιάνο.
Α’ μέρος: Ἔργα τῶν Rossini, Benson, Milhaud, Scriabin, μὲ τοὺς Νίκο Καζαμία καὶ Ἡρώ Φυτράκη.
Β’ μέρος: Ἔργα τῶν Bach, Lutoslawski, Bartok, μὲ τοὺς Νικόλα Γαρουφαλάκη καὶ Παναγιώτη Δημόπουλο.
Στο site του Παρνασσού η εκδήλωση εμφανίζεται δίχως εισιτήριο αλλά από το τηλέφωνο με ενημέρωσαν πως ισχύει η τιμή των 10 & 15 ευρώ.
Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, Πλατεία Αγ. Γεωργίου, Καρύτση 8

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 10 Ιουνίου 2011 –ΩΡΑ 21:00
Συναυλία της ΚΟΑ στο Μέγαρο με σολίστ το Χαράλαμπο Αγγελόπουλο
Πρόγραμμα:
- Αλεξάντερ Μποροντίν: Πολοβετσιανοί Χοροί
- Αλεξάντερ Σκριάμπιν: «Προμηθέας, το ποίημα της φωτιάς», έργο 60,
για πιάνο, χορωδία και ορχήστρα
- Βασίλι Καλίνικοφ: Συμφωνία αρ. 1 σε σολ ελάσσονα (α΄ εκτέλεση με την ΚΟΑ)
Εισιτήρια των 23Ε, 18Ε, 13Ε, 8Ε και 3Ε (φοιτητικό)

ΚΥΡΙΑΚΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ
Αφιέρωμα στον Φραντς Λιστ στο Ηρώδειο
Με αφορμή την επέτειο για τα διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Φραντς Λιστ, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης με άκρως ρομαντική διάθεση, αφιερώνει στον Ούγγρο συνθέτη τη συναυλία της. Θα ακουστούν έργα Λιστ, Σούμπερτ και Μπραμς υπό τη διεύθυνση του Μύρωνα Μιχαηλίδη. Σολίστ ο διεθνώς διακεκριμένος πιανίστας Κυπριανός Κατσαρής.
Εισιτήρια: 30€ (VIP, Ζώνες Α, Β, Γ), 15€ (Άνω διάζωμα, Φοιτητικό), 10€ (ΑΜΕΑ)
Ωδείο Ηρώδου Αττικού, Αθήνα
ΣΑΒΒΑΤΟ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ - ΩΡΑ 8.30 μ.μ.
Ἀφιέρωμα στὰ 200 χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Franz Liszt.
"Ὀπερατικὲς Μεταγραφές". Πιανιστικὲς μεταγραφὲς ἔργων Ὄπερας τῶν Händel, Mozart, Meyerbeer, Donizetti, Bellini, Gounod, Tchaikovsky, Verdi. Στὸ πιάνο ἡ Τατιάνα Λεωνιδοπούλου.
(Μὲ εἰσιτήριο: 10 & 15 εὐρώ)
Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, Πλατεία Αγ. Γεωργίου, Καρύτση 8

ΤΡΙΤΗ 21 Ιουνίου ΩΡΑ 20:00
Η Γιορτή της Μουσικής στο Μέγαρο
Το Μέγαρο γιορτάζει τα είκοσι του χρόνια, τη Μέρα της Μουσικής, με ορχήστρες στον κήπο
αλλά και ένα μεγάλο πάρτι αργά το βράδυ.
Περισσότερες λεπτομέρειες:
http://www.megaron.gr/default.asp?pid=5&la=1&evID=541
Ελεύθερη είσοδος

"Ο πλανήτης εκπέμπει SOS"

"Για πολλούς φτωχούς ανθρώπους που ζουν σε πόλεις, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις είναι ήδη κάτι συνηθισμένο. Η κλιματική αλλαγή θα επιδεινώσει την κατάσταση", τόνισε ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ρόμπερτ Ζέλικ, σε ανακοίνωσή του, μια ημέρα πριν από την διάσκεψη για το κλίμα, στην οποία συμμετέχουν 40 μεγάλες πόλεις.
Οι ευάλωτες περιοχές που πλήττονται από κατολισθήσεις, πλημμύρες και μεγάλη άνοδο του επιπέδου της θάλασσας, είναι αυτές που έχουν τις μεγαλύτερες ελλείψεις σε υποδομές και υπηρεσίες, επισημαίνει ο Ζέλικ.
Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας τόνισε πως οι πόλεις αυτές έχουν ανάγκη αστικού σχεδιασμού και διοίκησης, "ένα τεράστιο στοίχημα που απαιτεί την συνεργασία των τοπικών, εθνικών και διεθνών αρχών, καθώς και μια σημαντική οικονομική υποστήριξη".
Ο Ζέλικ θα μεταβεί αύριο Πέμπτη στο Σάο Πάολο για τη διάσκεψη, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων, η Νέα Υόρκη, η Βαρκελώνη, η Τζακάρτα, το Μεξικό, το Βερολίνο, το Παρίσι και το Ρίο ντε Τζανέιρο.
Της διάσκεψης θα προεδρεύσει ο δήμαρχος της Νέας Υόρκη Μαρκ Μπλούμπεργκ και ειδική εισήγηση για τον αστικό σχεδιασμό με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών θα κάνει ο Αμερικανός πρώην πρόεδρος Μπιλ Κλίντον.
Οι 40 πόλεις που συμμετέχουν με πληθυσμό που φτάνει τα 300 εκατομμύρια παράγουν το 10% των αερίων που ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Η ιστορία της ΑΕΚ (29 Μαίου 1924-Σύνταξη Καταστατικού)

Αθλητικό σωματείο, που ίδρυσαν Κωνσταντινοπολίτες πρόσφυγες στην Αθήνα το 1924. Η Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως, όπως είναι ο πλήρης τίτλος της, είναι ο τρίτος δημοφιλέστερος σύλλογος στο Κέντρο, μετά τον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό. Διατηρεί τμήματα ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης, πετοσφαίρισης, χειροσφαίρισης, στίβου, ξιφασκίας, πυγμαχίας, ποδηλασίας και ζατρικίου.

Για τους μικρασιάτες πρόσφυγες τα πρώτα χρόνια στη μητέρα πατρίδα μετά τη μικρασιατική καταστροφή ήταν πραγματικά πέτρινα. Οι συνθήκες προσαρμογής δύσκολες και οι θύμησες έντονες γι' αυτά που άφησαν πίσω τους. Οι αθλητές (οι περισσότεροι με έντονη δράση και φήμη στην Πόλη) εντάχθηκαν αρχικά στους κόλπους του Πανιωνίου και του Παναθηναϊκού. Η δημιουργία, όμως, του δικού τους συλλόγου ήταν θέμα χρόνου...

«Κάτι πρέπει να γίνει» ήταν η φράση που ακουγόταν όλο και πιο συχνά στο μικρό μαγαζάκι αθλητικών ειδών «Λουξ» του Αιμίλιου Ιωνά και του Κωνσταντίνου Δημόπουλου στην οδό Βερανζέρου. Η συζήτηση έγινε πίστη και η πίστη σκοπός ζωής για τη μικρή αυτή παρέα, που οραματιζόταν να συγκεντρώσει κάτω από τον δικέφαλο αετό όλους τους ποδοσφαιριστές και τους φιλάθλους που προέρχονταν από την Κωνσταντινούπολη.

Στις 13 Απριλίου του 1924 και ύστερα από πoλύωρη συζήτηση, η παρέα πήρε την τελική απόφαση για την ίδρυση ενός συλλόγου με την επωνυμία Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως. Ως έμβλημα επελέγη ασφαλώς ο Δικέφαλος Αετός και χρώματα το χρυσό και το μαύρο, όλα εμπνευσμένα από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, για να θυμίζουν στους μεταγενέστερους την ένδοξη αθλητική παρακαταθήκη των Ελλήνων της Πόλης.

Το καινούργιο σωματείο βολεύτηκε πρόχειρα στα γραφεία τις ΧΑΝ στην οδό Μητροπόλεως, που παραχώρησε ο καθηγητής του Athens College Νίκος Ελεόπουλος. Συντάχτηκε το καταστατικό και στις 29 Μαίου εξελέγη το πρώτο διοικητικό συμβούλιο, με πρόεδρο τον δημοσιογράφο Κώστα Σπανούδη, μετέπειτα βουλευτή και υπουργό στην κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Το συμπλήρωσαν οι Νίκος Ελεόπουλος (αντιπρόεδρος), Τιμολέων Τάγαρης, Μενέλαος Καροτσιέρης, Μίλτος Ιερεμιάδης, Κωνσταντίνος Δημόπουλος και Αμίλιος Ιωνάς.

Πριν συμπληρωθεί ένα δίμηνο, η ποδοσφαιρική ομάδα της ΑΕΚ ήταν αξιόμαχη και έτοιμη να κατεβεί στα γήπεδα. Στον πρώτο της φιλικό αγώνα που έγινε στο Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου (νυν Γήπεδο Καραϊσκάκη) νίκησε την ομάδα επιλέκτων του Πειραιά με 3 - 2. Η πρώτη αυτή ομάδα απαρτιζόταν από τους Κίτσιο, Ιερεμιάδη, Ασδένη, Κεχαγιά, Παρασκευά, Δημόπουλο, Καραγιαννίδη, Μπαλτά, Μήλα, Ηλιάδη και Γεωργιάδη.

Οι πρώτες προπονήσεις γίνονταν στο χώρο του Ολυμπίου Διός, μπροστά σε μικρές συγκεντρώσεις φιλάθλων. Οι υψηλές διασυνδέσεις του νεοσύστατου συλλόγου, τον βοήθησαν να ξεχωρίσει από τον Πανιώνιο και τον Απόλλωνα, που διεκδικούσαν την υποστήριξη του προσφυγικού στοιχείου της πρωτεύουσας και του χαρίσουν πανελλήνια εμβέλεια. Αργότερα, παραχωρήθηκε στην ΑΕΚ το γήπεδο του Παναθηναϊκού και το 1929 ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος έδωσε την άδεια να της παραχωρηθεί η έκταση στη Νέα Φιλαδέλφεια, εκεί όπου για 79 χρόνια ήταν το γήπεδο της ομάδας.

Ο πρώτος τίτλος για την ΑΕΚ ήλθε το 1932, όταν κατέκτησε το πρώτο Κύπελλο Ελλάδος, νικώντας στον τελικό τον Άρη με 5-3. Μέχρι τον πόλεμο πρόσθεσε στη συλλογή της ένα νταμπλ (πρωτάθλημα και κύπελλο) το 1939 και ένα πρωτάθλημα τον επόμενο χρόνο. Σταρ της ομάδας ήταν οι Κώστας Νεγρεπόντης, Κλεάνθης Μαρόπουλος, Τρύφων Τζανετής, Μιχάλης Δελαβίνιας, Γιώργος Μάγειρας και Σπύρος Σκλαβούνος.

Σκέψεις μετά την Πρεμιέρα του "Ματωμένου Γάμου".

Μία εξαιρετική πρεμιέρα "έκπληξη" του "Ματωμένου Γάμου" του Λόρκα από την Θεατρική Ομάδα του Δήμου Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνας, για όσους την παρακολούθησαν. Η διδασκαλία-Σκηνοθεσία της εμπνευσμένης Γεωργίας Θεοδωρακοπούλου οδήγησε τους ηθοποιούς σε υπέροχες ερμηνείες, με ένα στακάτο ζωηρό ρυθμό, χωρίς κενά και ευρήματα εντυπωσιασμού. Τίποτε περιττό, με πρωταγωνιστή το τραγικό δίπολο Ερωτας- Θάνατος να συνεπαίρνει. Συγχαρητήρια σε όλους όσους συμμετείχαν. Ήταν μεγάλη χαρά για μένα που έγραψα την μουσική σε μία τέτοια παράσταση.

ΧΑΡΗΣ ΚΑΝΑΚΗΣ

"ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ" από τη Θεατρ. Ομάδα Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνας (Μουσική: Χάρης Κανάκης)

Η αιώνια διαμάχη ανάμεσα στο συναίσθημα και την κακή διαίσθηση. Η προαιώνια κτήση του πάθους στην ψυχή μας σαν μέσο απόδρασης από την ευθύνη για την ίδια τη ζωή μας. Η ανάγκη μας να αυτοτιμωρούμαστε για όσα δεν τολμάμε να παραδεχτούμε πως νιώθουμε και η μικρότητά μας μπροστά στο μεγαλείο της εγκράτειας και της σοφρωσύνης.

Μα πάνω από όλα, πέρα από κάθε τι, είναι η Αγάπη. Όχι η αγάπη για έναν σύντροφο ή για μια μάνα. Η Αγάπη για τον άνθρωπο που είναι μικρός και ανίκανος να διαχειριστεί τα μεγάλα και τα ωραία. Για τον άνθρωπο που υποφέρει και βασανίζεται προκειμένου να κάνει την υπέρβαση και να περάσει στην όχθη των σοφών και αγαθών. Η αγάπη για την αδυναμία και ο έρωτας για την απώλεια.
Το Τμήμα Θεατρικής Παιδείας του Ενιαίου Φορέα Πολιτισμού του Δήμου ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ-ΧΑΛΚΗΔΟΝΑΣ, παρουσιάζει το αριστούργημα του Ισπανού συγγραφέα και ποιητή Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, "Ο Ματωμένος Γάμος" σε σκηνοθεσία-διδασκαλία-σκηνικά Γεωργίας Θεοδωρακοπούλου και μουσική Χάρη Κανάκη

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Σαββατο 28, Κυριακή 29, Δευτέρα 30, Τρίτη 31 Μαίου 2011 Π.ΠΙ.ΕΔ Φιλαδέλφεια-Χαλκηδόνα (Είσοδος Ελεύθερη)

"Οι γλώσσες της σιωπής" (του Κώστα Γεωργουσόπουλου)

Στον γραπτό λόγο σημειώνονται με σημεία στίξης οι νοηματικές ενότητες που ωραία, νομίζω, κάποιες από αυτές ονομάστηκαν στιγμές (από το ρήμα, βέβαια, «στίζω») που πήρε εξαιτίας αυτής της συγκεκριμένης χρήσης και τη σημασία της μικρής χρονικής ενότητας

Ο Προμηθέας σιωπά κατά τη διάρκεια του Προλόγου και παρατείνει τη σιωπή του ώσπου εκρήγνυται η εγκυμονούσα οργή του. Πάντα το μεγάλο δραματουργικό ζητούμενο είναι τι θα αρθρώσει ένα πρόσωπο, όταν σπάσει τη σιωπή του. Όσο πιο παρατεταμένη είναι, τόσο σημαίνουσα θα πρέπει να είναι η εκτόνωση (στη φωτογραφία, ο Κώστας Καζάκος ως «Προμηθέας Δεσμώτης»)

Έτσι ονομάζεται τελεία (στιγμή) ή άνω στιγμή, το σημάδι στη γραφή που σηματοδοτεί το τέλος ενότητας λόγου ή ενός τμήματος με ολοκληρωμένο επιμέρους νόημα κ.τ.λ. Το ότι όμως η λέξη στιγμή στη νεώτερη γλώσσα μας πήρε και τη σημασία της χρονικής ενότητας (μια στιγμή, στιγμούλα, στιγμιαίος, στιγμιότυπο κ.τ.λ.) οφείλεται στο γεγονός ότι στην ανάγνωση πλέον, η στίξη έπαιρνε και τον ρόλο της διακοπής τής ροής του λόγου, του κενού μεταξύ δύο προφορικών ενοτήτων, ένα κενό, δηλαδή, χρόνου.

Στο θέατρο και στη μουσική αυτή η διακοπή της ροής του λόγου ή του ρυθμού ή της μελωδίας ονομάζεται «παύση» και δεν αποτελεί ποτέ ουδέτερο στοιχείο αλλά εντάσσεται μέσα στο νόημα και στον χαρακτήρα του κειμένου, της λαλιάς ή της παρτιτούρας. Θα έλεγα μάλιστα πως αντιστοιχεί η παύση με τα λευκά σε μια γκραβούρα ή με το φόντο του καμβά στη ζωγραφική και ακόμη με το «κενό» απέναντι στο «πλήρες» της γλυπτικής. Στον χορό πάλι η Στάση αντιστοιχεί στην παύση του λόγου.

Αν μπορούσε να ορισθεί αλλιώς, η παύση στο θέατρο π.χ. είναι χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από μια φράση σε άλλη που έχουν, κάθε μία, ολοκληρωμένη λογική ή συναισθηματική συγκρότηση. Είναι ο νεκρός λεκτικά χρόνος είτε μέσα στον λόγο ενός ρόλου ή ο νεκρός χρόνος μεταξύ του τέλους μιας εκφώνησης και της ανταποκρίσεώς της από άλλο πρόσωπο της διανομής.

H Παύση στο θέατρο είναι εξαιρετικά σημαντικό δομικό στοιχείο της υποκριτικής τέχνης, όπως ακριβώς θεωρείται «μουσική» και η παύση μεταξύ μιας μελωδίας ή ενός ρυθμικού σχήματος. H παύση «παίζεται» λέμε στο θέατρο αφού ο χαρακτήρας, ο ρόλος έχει συναισθηματική συνέχεια· η διακοπή του λόγου δεν σημαίνει βέβαια και συναισθηματικό κενό. Αντίθετα, η παύση έχει ένα είδος μετεικάσματος (σωστότερα μετακούσματος), αφού λούζεται από τα απονέρια της τελευταίας πριν από αυτήν φράσης και ραντίζει με συναισθηματικό φορτίο την επόμενη φράση. Είναι δηλαδή συναισθηματική γέφυρα. Συνήθως χρησιμοποιείται από τη διδασκαλία για έμφαση, για επιφύλαξη, για ετοιμασία επίθεσης ή ως μέριμνα άμυνας του ομιλούντος προσώπου.

Ο ηθοποιός κατά τη διάρκεια της παύσης καλείται συχνά να αλλάξει «κλειδί» συναισθηματικής τακτικής, να μεταβεί σε άλλη φωνητική κλίμακα ή να σημειώσει με χειρονομίες, στάσεις ή κινήσεις ό,τι δεν θέλει να πει ή ό,τι δεν πρόλαβε να πει ή ό,τι θέλει να υπονοήσει. Ο Αριστοτέλης είχε εισαγάγει στην «Ποιητική» τον όρο «οικείον μήκος» και εννοούσε ότι για κάθε τι στο θέατρο υπάρχει μια συγκεκριμένη και ορισμένη διάρκεια, ο χρυσός μέσος. Κάθε υπέρβαση του μέτρου (εδώ της παύσης, της διάρκειάς της δηλαδή) ή η συντόμευση, δεν επιτρέπει στον θεατή ή τον ακροατή να συλλάβει το «ομαλόν του ήθους» του προσώπου, άρα και την αποτυχία του ηθοποιού να το εκφράσει.

Μια άλλη όμως έννοια της απουσίας ηχητικού στοιχείου (κι όχι μόνο λόγου) σε ένα διάστημα χρόνου στο θέατρο είναι και η Σιγή. Τελείως διαφορετικής υφής και λειτουργίας αναστολή του υλικού χρόνου. H Σιγή στο θέατρο έχει να κάνει με τον περιρρέοντα χρόνο, το περιβάλλον, το βάθος ηχητικού τοπίου. Ένας μονόλογος ή μια σκηνή διαδραματίζεται σε απόλυτη σιγή, όπως καμια φορά στα πειράματα Φυσικής θεωρητικά αφαιρείται ο παράγων τριβή ή έλξη. Στην «Ιφιγένεια» π.χ. την εν Αυλίδι, στον Πρόλογο δηλώνεται σαφώς πως ο Αγαμέμνων, σε πλήρη σύγχυση διλημματικά, άγρυπνος έξω από τη σκηνή του μεσάνυχτα μονολογεί ενώ η φύση (αιθέρας και θάλασσα ) αλλά και το κοιμισμένο στρατόπεδο σιγούν. Μόνον ο μακρινός Σείριος στίλβει μέσα στην απέραντη σιγαλιά που κάνει συνταρακτικότερη την αγωνία του τραγικού πατέρα και στρατηλάτη.

Ο Ευριπίδης πάλι στις «Βάκχες» τελεί την Πάροδο του Χορού των «Βακχών» στις συνθήκες της τελετουργικής παραδοσιακής εισόδου του διονυσιακού θιάσου στην πόλη μέσα σε απόλυτη Ιερή Σιγή. H πόλη καλείται να αφήσει ελεύθερη και απρόσκοπτη, εν πλήρη σιγή, τη θορυβώδη οργιαστική είσοδο των μυημένων που έρχονται να την καταλάβουν. Τελείως διαφορετικά λειτουργεί στον θεατρικό χρόνο η Σιωπή. Ένα πρόσωπο που σιωπά, δηλαδή, απέχει από τη λεκτική επικοινωνία αλλά συντελεί στην γενική επικοινωνιακή σχέση, αφού η Σιωπή μπορεί να είναι ένοχη, πένθιμη, οργίλη, απειλητική, μυστήρια, απροσδόκητη κ.τ.λ.

Ο Αριστοφάνης στους «Βατράχους» και στην κριτική που ασκούν εκατέρωθεν Αισχύλος και Ευριπίδης καταλογίζει στον Αισχύλο υπερβολική και συχνά ενοχλητική χρήση της σιωπής των τραγικών του προσώπων.

Πράγματι ο Προμηθέας σιωπά κατά τη διάρκεια του Προλόγου όπου λαλίστατα το Κράτος και ο Ήφαιστος τον καθηλώνουν στον βράχο. Ενώ συγχρόνως παρίσταται και σιωπά η Βία. Και η μεν σιωπή της Βίας - ιδιοφυές εύρημα - είναι αυτονόητη, ο Τιτάνας παρατείνει τη σιωπή του ώσπου εκρήγνυται η εγκυμονούσα οργή του. Πάντα το μεγάλο δραματουργικό ζητούμενο είναι τι θα αρθρώσει ένα πρόσωπο, όταν σπάσει τη σιωπή του. Όσο πιο παρατεταμένη είναι, τόσο σημαίνουσα θα πρέπει να είναι η εκτόνωση. Ο Προμηθέας όταν θα ομιλήσει θα απευθυνθεί και θα ζητήσει τη συμπαράσταση στο πάθος του, του Σύμπαντος, του Αιθέρα, της Γης, του Ωκεανού, του Πυρός: των τεσσάρων δομικών στοιχείων της Ύλης.

Τα χρονικά αναφέρουν πως η Νιόβη, η τραγική μητέρα που ο Απόλλων τής σκότωσε δεκατέσσερα παιδιά, στο ομώνυμο έργο του Αισχύλου βρισκόταν επί σκηνής πενθοφορούσα, σιωπηλή, πέρα από το μισό της διάρκειας της τραγωδίας.

H Κασσάνδρα της Ορέστειας σιωπά και εισέρχεται στη σκηνή σταδιακά: πρώτα δηλούται το φύλο, μετά ονομάζεται από τη μέλλουσα σφαγέα της, την Κλυταιμνήστρα, ύστερα χτυπιέται σαν θηρίο στο κλουβί και όταν αρθρώσει λόγο θα είναι το μοιραίο όνομα του Απόλλωνα, του θεού που την καταράστηκε· που στην ποιητική του Αισχύλου παρετυμολογείται μάλιστα (Απόλλων = απόλλυμι ).

Ο Πυλάδης του Σοφοκλή είναι βωβό πρόσωπο που συνοδεύει τον Ορέστη, όπως δηλοί ο κοινόχρηστος μύθος. Στον Αισχύλο όμως των «Χοηφόρων», ενώ έως πριν από το τέλος της τραγωδίας σιωπά, σπάει μόνο για τρεις στίχους τη σιωπή του - για να επανέλθει έπειτα ξανά σ' αυτήν -, για να γίνει η κοινωνική εθιμική φωνή που επιβάλλει τη μητροκτονία, όταν ο Ορέστης ενώπιον του μητρικού μαστού παραλύει.

Υπάρχουν και οι σιωπές των γυναικών, όταν γίνονται μάρτυρες οικείων ή ανοίκειων δεινών. H Ευρυδίκη στην «Αντιγόνη» όταν πληροφορείται τον θάνατο του Αίμονος, η Δηιάνειρα όταν συνειδητοποιεί πως δολοφόνησε τον σύζυγό της Ηρακλή, η Ιοκάστη όταν αποκαλύπτεται η αιμομιξία, σε απόλυτη σιωπή εγκαταλείπουν τη σκηνή για να αυτοχειριαστούν, ενώ οι Χοροί τεκμαίρονται πως η βουβή, σιωπηλή αποδοχή της καταστροφής, ο πόνος που δεν εκτονώνεται με κραυγή ή θρήνο, είναι προθάλαμος θανάτου.

Χωρίς να εξαντλώ το απέραντα ερεθιστικό θέμα θυμίζω τη σιωπή του Γκοντό που παρατείνει την αναμονή μας στη θνητότητα, αλλά και την έξοδο του Άμλετ από το σάπιο βασίλειο της Δανίας με την παράλληλη λήξη της τραγωδίας: «T' άλλα είναι σιωπή».

Στο Συντακτικό του θεάτρου η Σιγή, η Παύση και η Σιωπή είναι εξίσου σημαντικοί συστατικοί δομικοί πυλώνες.

ΥΓ: Το κείμενο αυτό είναι η γραπτή διατύπωση προφορικής εισήγησης στο Z' Γλωσσολογικό Συνέδριο που οργάνωσε στη Θεσσαλονίκη ο Χρήστος Τσολάκης και οι συνεργάτες του.

ΤΑ ΝΕΑ , 15/04/2006

«Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια» του Αλ. Κασσόνα από την "ΘΕΑΤΡ. ΣΚΗΝΗ" Ηρακλείου Αττικής. (Mουσική Χάρης Κανάκης)

Η «ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ» του Δήµου Ηρακλείου Απικής ιδρύθηκε το 1984 και µέχρι σήµερα έχει συνεχή παρουσία στα πολιτιστικά δρώµενα του Δήµου. Εντάσσεται στις δραστηριότητες του Πολιτιστικού Κέντρου και αποτελεί βασικό κύτταρο πολιτισµού του Δήµου. Στη «ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ» λειτουργεί στούντιο κινησιολογίας, ορθοφωνίαο και αυτοσχεδιασµού. Στη µακροχρόνια πορεία της έχει βραβευτεί δύο Φορές στους Πανελλήνιους Θεατρικούς Αγώνες του Δήµου Ζωγράφου, έχει συµµετάσχει για δύο σεζόν στο Πολιτιστικό Καλοκαίρι του Δήµου Γαλαξιδίου και σε ανάλογες εκδηλώσεις Δήµων της Απικής, ενώ επί 2,5 χρόνια παρουσίαζε κάθε εβδοµάδα µονόπρακτα του ελληνικού και ξένου δραµατολογίου από τη συχνότητα του ραδιοφωνικού σταθµού του Δήµου «Επικοινωνία FM». Η «ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ» έµεινε µακριά από µόδες, εµπορικές βλέΨεις, Φτηνούς ανταγωνισµούς, προσωπικά συµφέροντα και Φιλοδοξίες. Δεν επεδίωξε να προσκολληθεί στα «µεγάλα κυκλώµατα», να µαϊµουδίσει την όποια λάµψη τους, να αναµασήσει τους δικούς τους στόχους, να πάρει κάτι από το βουητό τους ... Έµεινε µακριά από όλα αυτά, για νάχει τη δική της προσωπική παρουσία και τη δική της φωνή, Φέτος η «ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ» με την αμέριστη συμπαράσταση του Δημάρχου Παντελή Βλασσόπουλου και του Αντιδημάρχου Γιάννη Κεσκινίδη ανεβάζει το γνωστό έργο «Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια» του Αλεξάντρο Κασσόνα σε σκηνοθεσία της Βάσως Παπαθεοδώρου - Μπελίτση, σκηνογραφία Δηµήτρη Κόντου, κοστούµια Χρυσούλας Στρουγκώφ, µουσική Χάρη Κανάκη, διδασκαλία τραγουδιών και σύνθεση ιρλανδέζικου τραγουδιού Νίκου Φυλακτού. Παίζουν µε τη σειρά που εµφανίζονται οι ηθοποιοί: ΈΦη Κάλβου, Ρούλα Μπότσαρη, Αλεξάνδρα Τσολίδη, Γιάννης Γαµπαδάκης, Αλέξανδρος Ντέµα, Φρύνη Δήµου, Γιάννης Γαλατόπουλος, Στάθης Γεωργόπουλος, Δηµήτρης Τρουµττούκης, Βασίλης Κουσουνέλος, Μάνια Γερολυµάτου, Νίκος Παραµερίτης, Ελένη Γλαρέ ντζο υ, Βέρα Θεοδώρου, Βάσω Παπαθεοδώρου - Μπελίτση, Βασίλης Μακρής. Ηµέρες παραστάσεων: Δευτέρα 23/5/11, Παρασκευή 27/5/11, Σάββατο 28/5/11, Κυριακή 29/5/11, Σάββατο 4/6/11, Κυριακή 5/6/11 στις 20.30 και Παρασκευή 3/6/11, Τετάρτη 8/6/11 στις 18.30, στο Θέατρο του Πολιτιστικού Πολύκεντρου του Δήµου Ηρακλείου Απικής, Κουντουριώτου & Νεότητος. Η είσοδος στις παραστάσεις είναι ελεύθερη.