«Λογαριασμό παρακαλώ…»

«Πολιτική πράξη δεν είναι μόνο οι μπαρούφες της ξύλινης γλώσσας των κομμάτων, αλλά και η αντίσταση και η διαχείρισή της στην καθημερινότητα».

   Σε μαγαζί της πόλης, κάθομαι με την οικογένεια και αφού τελειώσουμε ζητάω λογαριασμό. Το γκαρσόνι τον φέρνει, όπου διαπιστώνω ότι έχει χρεώσει 3 ευρώ παραπάνω. Τον ρωτάω «τι έχεις χρεώσει εδώ». Μου απαντάει «κουβέρ»(!). Λέω από μέσα μου «ώπα… καλώς τον». Του αναφέρω ήρεμα πως το «κουβέρ» έχει καταργηθεί δια νόμου εδώ και σχεδόν μια δεκαετία. Με έκδηλη αγωνία μου λέει «για το ψωμί» χαμογελώντας αμυδρά του λέω, «σου είπα όταν παράγγειλα δεν θέλω ψωμί, δεν έφερες ψωμί». Οπότε μου πετάει και την 3η ατάκα… «Εεε…για τις καρέκλες!!!».  Μέχρι εδώ! Την συνέχεια δεν την περιγράφω…

   Απλώς πρέπει κάποτε να καταλάβουμε όλοι μας πως πρέπει να αντιστεκόμαστε στην ασχήμια όπου κι αν την συναντάμε. Πολιτική πράξη δεν είναι μόνο οι μπαρούφες της ξύλινης γλώσσας των κομμάτων, αλλά και η αντίσταση και η διαχείρισή της στην καθημερινότητα, απέναντι σε οποιονδήποτε παίζει με την στοιχειώδη νοημοσύνη και τους κανόνες καλής συμπεριφοράς. Δεν πρόκειται φυσικά για τα 3 ευρώ! Απλώς, αυτός που προσπαθεί να σου πάρει με αυτό τον τρόπο 3 ευρώ, είναι έτοιμος να κάνει και χειρότερα αν του δοθεί η ευκαιρία.

 (23-5-15)

  Χ.Κ.

"Ο οξύρρυνχος της δημοσιότητας" (του Χάρη Κανάκη)

Ο μεγάλος πιανίστας Vladimir Horowitz χλευάζοντας τους δημοσιογράφους.

Σκέψεις με αφορμή την τρίτη πρόταση για συνέντευξη που απορρίπτει ο καλός φίλος ποιητής Νίκος Ανδρεάδης τα τελευταία χρόνια.

«Τίποτε δε λέει περισσότερα για τον δημιουργό  από το ίδιο το έργο του».
 (Ακίρα Κουροσάβα, 1910–1998)
  
   Πάνω σε αυτή τη φράση του Ακίρα Κουροσάβα βασίζεται η άρνηση ορισμένων καλλιτεχνών να μιλούν πολύ και αδιακρίτως, παραχωρώντας συνεντεύξεις και προβάλλοντας μια εξειδικευμένη και εγωιστική εικόνα που τις περισσότερες φορές καταλήγει να ακροβατεί στα όρια της ημιμάθειας και της μετριότητας που τροφοδοτούν έναν αμείλικτο τηλεοπτικό ή ραδιοφωνικό χρόνο, αναζητώντας την πνευματικότητα εκεί που δεν υπάρχει  παρά μόνο το αδιάφορο και η κοινοτοπία.
   Δεν είναι άραγε πραγματικότητα πως ελάχιστες φορές σε συνεντεύξεις ή παρουσιάσεις, ακούει κανείς κάτι πραγματικά ενδιαφέρον; Με την πρόφαση της γνωριμίας του έργου του καλλιτέχνη με το ευρύ κοινό, τις περισσότερες φορές όλα καταλήγουν σε ένα ακόμη μηντιακό φιάσκο, με τον παρουσιαστή σπάνια να μπορεί να κρατήσει σε κάποιο ενδιαφέρον τη συζήτηση και τις ερωτήσεις να προβάλλουν πιο πολύ την ευρυμάθεια αυτού που ρωτάει παρά την άποψη εκείνου που απαντάει.
   Μπορεί οι περισσότεροι να διαφωνούν μαζί μου πρέπει όμως να ξαναθυμηθούμε τις λιγοστές σοφές συνεντεύξεις δημιουργών αλλά και ανθρώπων του πνεύματος όπως ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς, ο σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι ή ο πιο πρόσφατος μουσικός της ροκ σκηνής Morrissey αλλά και πολλοί άλλοι, που το επέλεξαν στην ακμή της πορείας τους επιλέγοντας το χώρο το χρόνο αλλά και τον τρόπο που θα το κάνουν, υπηρετώντας ίσως το παλιό εκείνο θέσφατο που λέει, "να σε γνωρίζουν αυτοί που πρέπει και όχι όλοι".
  Όπως δεν μπορώ να ξεχάσω ούτε τα μοναχικά λόγια του Πεσσόα στην αρχή του "βιβλίου της Ανησυχίας", ούτε την πολύχρονη δημιουργική σιωπή του Αμερικάνου συγγραφέα J. D. Salinger. Ενώ με τίποτα δεν μπορώ να αγνοήσω την ευγλωττία των στίχων των "καταραμένων" ποιητών όπως ο Μποντλέρ, ο Χριστιανόπουλος, η Αγγελάκη-Ρουκ και τόσων άλλων που επιλέγοντας αυστηρά πότε και σε ποιόν θα μιλήσουν, στάθηκαν στο ημίφως του περιθωρίου δημιουργώντας και κάνοντας πνεύμα την ύλη, ενεργοποιώντας την σιωπή σε μια κοινότητα υπερπροβολής, δημοσίων σχέσεων  και δημιουργικής εξυπνάδας. Γνήσια τέκνα δηλαδή ενός αυτοτροφοδοτούμενου "Εγώ" που σαν άλλος οξύρρυγχος πορεύται κυοφορώντας το τέλος του.

Χάρης Κανάκης
5 Απριλίου 2015

"Χάρισε σε κάθε άνθρωπο το αυτί σου, αλλά σε λίγους τη φωνή σου".
("Άμλετ" Ουίλιαμ Σαίξπηρ)

"Η Κληρονομιά της Γιαννούλας" (του Χάρη Κανάκη)

   Τούτες τις μέρες της Μεγαλοβδομάδας νοσταλγώ εκείνα τα ιερά χρόνια της παιδικής μας αθωότητας που πλημμύριζε από αγνά αισθήματα, μυρωδιές και εικόνες. Πολλές φορές φέρνω στο νου μου τις μέρες του Πάσχα στο ταπεινό σπιτάκι του Άη Γιώργη στην Κόρινθο. Εκεί κοντά και τα σπίτια των μπαρμπάδων, γύρω από την μικρή εκκλησία, που έτρεχα με λαχτάρα να βρω τα αγαπημένα μου ξαδέρφια, να χαθούμε μέσα στα ξέφραγα αμπέλια, να ανεβούμε στις αιωνόβιες ελιές και να φάμε κρυφά, καρότα απ' τους κήπους και τα μποστάνια. Εκείνους  τους μεγάλους κήπους και τα αμπέλια, στην ακμή της Άνοιξης, που πλημμύριζαν από τα χρώματα των δέντρων και το ζωηρό άρωμα των λουλουδιών μέσα στις ασπρισμένες γλάστρες και στους ντενεκέδες.
   Εκεί κάπου και η μεγαλύτερη από τις θειές. Η θεία η Γιαννούλα με τα μακριά άσπρα μαλλιά πάντα δεμένα σε κότσο και τα ρούχα της έμπειρης αγρότισσας που θα' λεγες πως είχαν γίνει ένα με το δέρμα της. Παλιά καλή νοικοκυρά που δέσποζε με το γερακίσιο βλέμμα τα πάντα γύρω της αλλά και τα ροζιασμένα χέρια που τα θυμάμαι τραχιά να μου χαϊδεύουν το πρόσωπο καθώς με φίλευε γλυκό του κουταλιού και κουλούρια.
   Μέσα στο πέρασμα των χρόνων, γονατισμένος από την πάλη με τη καθημερινότητα, δεν γνωρίζεις το πόσο σημαντικά ήταν εκείνα τα χρόνια. Πως όλες οι θειάδες με τα καλοσυνάτα μάτια έκλειναν πίσω από τα λίγα τους λόγια, όλη εκείνη την πολύτιμη κληρονομιά της αγάπης που έμελλε να σε συντροφεύει πάντα, να σε σμιλεύει και να σε συγκινεί.
   Θυμάσαι ένα ένα τα πρόσωπα που συντρόφεψαν τις παιδικές μνήμες, κοινός τόπος για όλους μας, τώρα που έχουν περάσει τα χρόνια, όπως θυμάσαι και τα ονόματά τους σαν φυλακτό καμωμένο από αγάπη. Ελένη, Βάσω, Ασημίνα, Χρυσάνθη, Γιαννούλα, Μαργαρίτα, Βαγγελία, Αθανασία, Μαρκέλλα, Ερατώ...
  

Ελευθερία Ισότητα Αλληλεγγύη, για όλους ανεξαιρέτως. Όχι στη σύγχρονη βαρβαρότητα.

 Με αφορμή την πρόσφατη απόδραση της Βίκυς Σταμάτη που είδε το φως της δημοσιότητας και ήταν για μερικούς άλλο ένα "βότσαλο στη λίμνη", θα ήθελα να θυμίσω σε όλους μας τις βασικές αρχές ανθρωπισμού που στη μεγάλη ένδοξη πορεία μας προς το "Ιδανικό Εγώ" ξεχνάμε...
    Ας βρούμε κάτι άλλο να αστειευτούμε, να διασκεδάσουμε την καθημερινότητά μας και να βγάλουμε χολή και κακία. Προτείνω μια εκπαιδευτική βόλτα ένα Κυριακάτικο ηλιόλουστο πρωινό, σε ένα Δημόσιο Ψυχιατρικό Ίδρυμα, για να μας κοπεί το γέλιο και η διάθεση για αστεϊσμούς. Για τους θεατρόφιλους υπάρχει και το έργο "Το Νησί των Σκλάβων" του Μαριβώ, το ανάλαφρο και ταυτόχρονα σκοτεινό έργο του κλασικού Γάλλου συγγραφέα, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1725 και σήμερα μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ και το οποίο εκτός των άλλων πραγματεύεται το "απαράδεκτον της εκδικητικότητας".

   Αλληλεγγύη και συμπόνια, ανεξαιρέτως, σε οποιονδήποτε αδίκως ή δικαίως χάνει τα τελευταία απομεινάρια της αξιοπρέπειάς του, αλλά και σε όποιον αποφασίζει να το "σκάσει" από οποιαδήποτε κάγκελα υπάρχουν γύρω του.
   Στη σύγχρονη νεοφιλελεύθερη ζούγκλα που φτιάξαμε, εκείνες οι αρχές του Γαλλικού Διαφωτισμού που ενέπνευσαν τις μεγαλύτερες επαναστάσεις, είναι σήμερα πιο επίκαιρες από ποτέ. Η επανάσταση του ανθρωπισμού της λογικής και του αυτονόητου παντού και πάντα, στο σπίτι, στη δουλειά, στις ανθρώπινες σχέσεις. Ενάντια στην ελαφρότητα και την αδιαφορία, τον σύγχρονο κανιβαλισμό και την κακογουστιά της τηλεοπτική αισθητικής ενός ανελέητου πλασματικού και ψεύτικου τρόπου ζωής που μας μετάλλαξε και μας παραμόρφωσε.

       Χ.Κ.

MOMIX, Dreamcatcher, στα όρια της ψευδαίσθησης και του ακατόρθωτου. (27 Μαρτίου 2015)

Να λοιπόν κάτι που δύσκολα περιγράφεις! ΜOMIX, ένα υπερθέαμα που θυμάσαι για χρόνια. Η αίθουσα "Τριάντη" στο Μέγαρο κατάμεστη. Η υποβλητική μουσική σε βοηθάει στο μαγεμένο ταξίδι που αρχίζει. Η κίνηση του ανθρώπινου σώματος ακροβατεί στα όρια της ψευδαίσθησης και του ακατόρθωτου. Το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να αφεθείς στην εντύπωση που σου δίνεται παρά να προσπαθήσεις να ερμηνεύσεις τί είναι αυτό που βλέπεις και πως ερμηνεύεται. Να επιτρέψεις σ' αυτούς τους εξαιρετικούς καλλιτέχνες να σε ξεγελάσουν να σε συνεπάρουν και να σε οδηγήσουν εκεί που θέλουν αβίαστα και κλιμακώνοντας ένα πρόγραμμα που όμοιό του δεν υπάρχει.

 Ευαισθησία χιούμορ, εφευρετικότητα και δεξιοτεχνία, έμπνευση, γνώση και φαντασία, συνθέτουν το DNA των περίφημων ΜΟΜΙΧ, της κορυφαίας και διασημότερη ομάδας ακροβατικού χορού στον κόσμο! Οι «θαυματοποιοί χορευτές» του φημισμένου χορογράφου Moses Pendleton, που οριοθέτησαν μοναδικά ένα ανατρεπτικό και διαδραστικό περιβάλλον όπου ο χορός συναντά το τσίρκο , τα ακροβατικά, την παντομίμα, το θέατρο σκιών, τον αθλητισμό και την υποκριτική. Κυρίες και κύριοι, χαλαρώστε και ζήστε το όνειρο!

Η Φιλανδική εκπαίδευση…ενα σχολείο αλλιώτικο από τα άλλα. (Tου Γιώργου Δελαστίκ)

Δεκαετίες ολόκληρες αιωρείται στην ελληνική (και όχι μόνο) κοινή γνώμη η ακαθόριστη άποψη ότι στη Σκανδιναβία η εκπαίδευση είναι πολύ καλή. Όταν όμως άρχισαν να δημοσιοποιούνται ευρύτερα τα αποτελέσματα του προγράμματος PISA (Programme for International Student Assessment – Πρόγραμμα Διεθνούς Aξιολόγησης των Σπουδαστών) κατά τη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας, το όνομα της Φινλανδίας βρέθηκε στα χείλη αλλά και τις γραφίδες πολλών… Oι εντυπωσιακές επιδόσεις των Φινλανδών μαθητών και φοιτητών προκάλεσαν αίσθηση σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο και δικαιολογημένα έστρεψαν την προσοχή στο εκπαιδευτικό σύστημα της «Xώρας των Xιλίων Λιμνών». Πόσο μάλλον που οι ανά τριετία έρευνες του προγράμματος PISA διενεργούνται από τον OOΣA σε σαράντα ανεπτυγμένες χώρες, σε 15χρονους μαθητές και με πολύ μεγάλα δείγματα (π.χ. στη Φινλανδία εξετάστηκαν 6.235 μαθητές από 197 σχολεία), οπότε είναι κανείς βέβαιος ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τα αποτελέσματα κάποιας τρέχουσας δημοσκόπησης, αλλά με σοβαρή επιστημονική έρευνα.
Tάξεις – Kοινωνικές κυψέλες H Φινλανδία έχει εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, όπως και η Eλλάδα. Oι αρχές όμως που διαπερνούν τη φινλανδική εκπαιδευτική αντίληψη διαφέρουν ριζικά. Bασίζονται στις παιδαγωγικές αρχές του Γάλλου Σελεστίν Φρενέ – να μαθαίνουν τα παιδιά κάνοντας πράγματα μέσα σε πλαίσιο κοινότητας. Στην πράξη αυτό μεταφράζεται στο ότι από την πρώτη κιόλας τάξη του Δημοτικού οι μικροί μαθητές συμμετέχουν σε πληθώρα δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής. Xρησιμοποιούν ελάχιστα βιβλία, δεν ενθαρρύνεται καθόλου η παθητική απομνημόνευση, δεν απαιτείται από τα παιδιά να είναι καρφωμένα στο θρανίο. Mπορούν να περιφέρονται στην τάξη, να ζητούν πληροφορίες από τον δάσκαλο, να συνεργάζονται με τους συμμαθητές τους. Yπό την καθοδήγηση του δασκάλου τα παιδιά αποφασίζουν τι θα κάνουν κάθε εβδομάδα και υλοποιούν μόνα τους, με τους δικούς τους ρυθμούς, τα καθήκοντα που αυτά αποφάσισαν. Δεν κάνουν απλώς πάμπολλες εκδρομές εκτός σχολείου σε χώρους διαφόρων δραστηριοτήτων αλλά και εναλλάσσονται σε ομάδες που συμμετέχουν σε όλες ανεξαιρέτως τις δουλειές που σχετίζονται με το σχολείο: βοηθούν στην κουζίνα, τακτοποιούν βιβλία στη βιβλιοθήκη, φροντίζουν τα λουλούδια και τα φυτά που υπάρχουν στη σχολική αυλή, συμμετέχουν στον διαχωρισμό για ανακύκλωση των απορριμμάτων του σχολείου… Mάλιστα στις δραστηριότητες αυτές τα παιδιά δεν καθοδηγούνται από τους δασκάλους τους, αλλά από το μη εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου: μαγείρους, κηπουρούς, καθαρίστριες, γραμματέα… Eτσι τα παιδιά αναπτύσσουν αισθήματα σεβασμού προς τη δουλειά όχι μόνο των δασκάλων τους, αλλά και όλων των εργαζομένων. «H ευθύνη για την εκπαίδευση των παιδιών μοιράζεται εξίσου σε όλους και αποφεύγονται μη αναγκαίες ιεραρχικές δομές μεταξύ του προσωπικού», σημειώνει χαρακτηριστικά φυλλάδιο του φινλανδικού υπουργείου Eξωτερικών που αναφέρεται στο θέμα, παρουσιάζοντας τη νοοτροπία που διαπερνά αυτή την πολιτική. Στην υπηρεσία όλων.
Tα φινλανδικά σχολεία βρίσκονται εξαρχής στην υπηρεσία των πολιτών. Mορφώνουν τα παιδιά, αλλά διευκολύνουν και τους γονείς. Eίναι φυσικά δημόσια σχεδόν στην ολότητά τους. Xρηματοδοτούνται από τους δήμους ή το κράτος. Eίναι ολοήμερα, εφοδιασμένα με παιδότοπους, παιδικές χαρές και φυσικά το αναγκαίο προσωπικό για την επίβλεψη των παιδιών μέχρι να γυρίσουν οι γονείς από την εργασία τους και να τα πάρουν σπίτι. Όλα ανεξαιρέτως τα σχολεία (συμπεριλαμβανομένου του αντίστοιχου Λυκείου) της Φινλανδίας παρέχουν δωρεάν ζεστό φαγητό το μεσημέρι στους μαθητές. Δωρεάν είναι και όλα τα βασικά υλικά για την εκπαίδευση (βιβλία, τετράδια, μολύβια κ.λπ.), ενώ δωρεάν γίνεται και η μεταφορά στο σχολείο όλων των παιδιών που ζουν μακριά ή παρουσιάζουν κινητικά προβλήματα. Tα φινλανδικά σχολεία είναι επίσης ανοιχτά στην τοπική κοινωνία.
Oι γονείς είναι ευπρόσδεκτοι στις σχολικές δραστηριότητες που μπορούν να βοηθήσουν με τις γνώσεις ή την τέχνη τους – ένας πατέρας δημοσιογράφος π.χ. μπορεί να πάει στο εργαστήριο που τα παιδιά φτιάχνουν ανά ομάδα το δικό τους περιοδικό και να τους πει πώς να το κάνουν καλύτερο ή μία μητέρα που γνωρίζει ραπτική, πλέξιμο ή κέντημα είναι καλοδεχούμενη στην αντίστοιχη ομάδα για να δείξει στα παιδιά πώς να ράβουν, να πλέκουν ή να κεντούν. Oι τοπικές αρχές είναι επίσης υποχρεωμένες να παράσχουν τη βασική εκπαίδευση ακόμη και στα παιδιά που λόγω βαριάς ασθένειας ή αναπηρίας δεν μπορούν να πάνε στα κανονικά γενικά σχολεία, ακόμη και αν χρειάζεται να τους στείλουν δάσκαλο στο σπίτι. Δρόμοι διαρκώς ανοιχτοί Mετά την εννιάχρονη υποχρεωτική βασική εκπαίδευση, περίπου οι μισοί μαθητές κατευθύνονται στο Λύκειο και άλλοι τόσοι στα επαγγελματικά σχολεία. Mόλις το 6% των Φινλανδών μαθητών σταματάει την εκπαίδευσή του με την ολοκλήρωση της φοίτησης στο εννιάχρονο σχολείο γενικής παιδείας. Oύτε και τρέχουν όμως όλοι στο Γενικό Λύκειο, όπως εδώ. Mόνο οι μισοί. Στη βασική και μέση εκπαίδευση οι Φινλανδοί δίνουν εξαιρετική έμφαση στις γλώσσες, με την πρώτη ξένη γλώσσα να διδάσκεται υποχρεωτικά από την τρίτη Δημοτικού και τη δεύτερη από την πρώτη Γυμνασίου το αργότερο. Mέχρι να τελειώσουν το Λύκειο, όσοι μαθητές θέλουν μπορούν να έχουν μάθει έως και έξι(!) γλώσσες. Oσο για τα παιδιά μεταναστών, αρκεί να μπορούν να σχηματίσουν μια μικρή, ολιγομελή ομάδα και ο δήμος, με δικά του φυσικά έξοδα, είναι υποχρεωμένος να παρέχει εκπαίδευση και στη γλώσσα τους δύο φορές την εβδομάδα. Στο Eλσίνκι π.χ. όπου υπάρχουν 2.600 παιδιά μεταναστών, τέτοια μαθήματα γίνονται σε περίπου 40 γλώσσες. Aκόμη μεγαλύτερη προσοχή δίνουν οι Φινλανδοί σε θέματα θρησκείας. Aρκεί να υπάρξουν τρία και μόνο παιδιά σε μία τάξη από κάποια θρησκεία για να διδάσκονται το μάθημα των Θρησκευτικών στη θρησκεία τους και αποκλειστικά σε αυτήν. Θρησκευτικά δεν διδάσκονται επίσης καθόλου στα παιδιά που οι γονείς τους δεν το επιθυμούν. Tα παιδιά αυτά διδάσκονται Hθική και Διαπροσωπικές Σχέσεις όλα τα χρόνια της βασικής και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. «Εκτόπισαν» την ιδιωτική εκπαίδευση H τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίζεται σε Πανεπιστήμια και Πολυτεχνεία. Kαθώς ο αριθμός των υποψηφίων υπερβαίνει τις θέσεις σε αυτά, το κάθε AEI επιλέγει τους φοιτητές που θα δεχθεί είτε μόνο με τους βαθμούς του Λυκείου είτε με συνδυασμό βαθμών Λυκείου και επιμέρους εισαγωγικών εξετάσεων για το συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο ή Πολυτεχνείο
. H εθνική στρατηγική της Φινλανδίας πάντως συνίσταται στο να προσφέρει τη δυνατότητα ανώτατης εκπαίδευσης στα δύο τρίτα της κάθε ηλικιακής ομάδας. Tα AEI παραμένουν ανοιχτά και για παιδιά που έχουν στραφεί στα επαγγελματικά Λύκεια, μέσα από κάποιες διαδικασίες. Tο τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών είναι, όπως με εμφανή υπερηφάνεια τονίζει το φινλανδικό υπουργείο Eξωτερικών, ότι «χάρη στην υψηλή ποιότητα του σχολικού συστήματος γενικής παιδείας του δημόσιου τομέα, η Φινλανδία δεν έχει εμπορική αγορά στη βασική εκπαίδευση, ενώ και στα άλλα επίπεδα και στους άλλους τομείς η εμπορική παροχή εκπαίδευσης είναι σχετικά μικρή συγκρινόμενη με πολλές άλλες δυτικές χώρες». Προφανώς καθόλου δεν αρέσουν στον OOΣA, προπύργιο του νεοφιλελεύθερου δογματισμού, ούτε τα συμπεράσματα των Φινλανδών ούτε τα επιτεύγματα της δημόσιας εκπαίδευσης της Φινλανδίας, την υπεροχή των οποίων αναγκάζεται να πιστοποιεί ο ίδιος ο OOΣA!
Tου Γιώργου Δελαστίκ

«Σοφότερο με έκανε ο φόβος».

(Εντυπώσεις από μια γνωριμία με την ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ)

   Μια σύντομη γνωριμία με την ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ ήταν αφορμή να γίνει αναπάντεχα σημαντική η βραδιά της 25^ης Φεβρουαρίου 2015. Η φωνή του ηθοποιού Κωνσταντίνου Τζούμα ράγισε στο βάρος των στίχων της και οι μουσικοί αυτοσχεδιασμοί του Θάνου Ανεστόπουλου (από τα «Διάφανα κρίνα») μας βοήθησε στο μικρό εσωτερικό ταξίδι μας.

    Το Π.Π.Ι.Ε.Δ. γεμάτο κόσμο και η παρουσία νέων ανθρώπων σε ηλικία με γέμισε χαρά και αισιοδοξία. Το κοινό εκπαιδευμένο, παρακολούθησε την ροή της παρουσίασης με υποδειγματική προσήλωση και ενδιαφέρον χωρίς το γνωστό σούσουρο των δημοσίων σχέσεων της γαλαρίας που εδώ εκδηλώθηκε μόνο σαν ψίθυρος και για πολύ λίγο.

   Η επιμέλεια της παρουσίασης από τον Θέμη Ροδαμίτη και η βραδιά με τίτλο «ΔΙΑΔΡΟΜΕς» οργανωμένη από τον τομέα Πολιτισμού του Δήμου Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνας, άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις επιβάλλοντας  ίσως αναγκαία την μόνιμη παρουσία επαγγελματία ηχολήπτη στις εκδηλώσεις του Δήμου.

   Καθώς απομακρυνόμουν από το χώρο γεμάτος από την μαγική ποίηση της Αγγελάκη ένας στίχος της με γυρόφερνε, «…σοφότερο με έκανε ο φόβος».  Ήταν εκεί αυτός ο στίχος από την ώρα που τον άκουσα από το στόμα της. Δυνατός, αιχμηρός και καρφωμένος στη πλάτη μου σαν μαχαίρι.  Φεύγοντας τον πήρα μαζί μου.

Χάρης Κανάκης

Φιλαδέλφεια 25-2-15

«Ραντεβού λοιπόν στους τοίχους» (του Χάρη Κανάκη)

    Γενικά αντιμετωπίζω με χιούμορ και καλή διάθεση ό,τι διαβάζω σ’ αυτό το μέσο (FB) χωρίς να ασχολούμαι ιδιαίτερα στα αχιούμορα και κακόγουστα σχόλια. (Με τους αχιούμορους και τον καθωσπρεπισμό των υποτιθέμενων μεγαλόσχημων θα ασχοληθώ σε άλλη ανάρτηση πιο διεξοδικά…).

    Όμως δεν μπορώ να μην σχολιάσω το φαινόμενο των ημερών από ορισμένους που στην μέση μιας τόσο κρίσιμης φάσης για το μέλλον όλων μας και βλέποντας μια κυβέρνηση που θέτει ως προτεραιότητα την ανθρωπιστική κρίση και έπειτα την ευημερία των αριθμών, σχολιάζουν πικρόχολα και εντελώς άστοχα (για να μην πω τίποτα χειρότερο).

    Πώς να μείνεις απαθείς όταν διαβάζεις σχόλια τύπου «βάστα Γερούν» ή «βάστα Σόιμπλε» αλλά και άλλα πολλά, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι οι εξυπνάκηδες του χυλού που με απαξίωση χαρακτηρίζουν ενός συγκεκριμένου ύφους και αισθητικής αναρτήσεις ως «οι επαναστάτες του FB» κλπ! Σε όλους αυτούς απαντώ τούτο.

 Πριν γράψουμε ζήσαμε! Εισπνεύσαμε τα τελευταίας τεχνολογίας δακρυγόνα και μετρώντας στην πλάτη μας τα υπερσύγχρονα μέσα καταστολής ενός αποκρουστικού και άδικου κράτους που καταστέλλει και φορολογεί βάναυσα, αποφασίσαμε να πούμε με θάρρος τη γνώμη μας και όχι να κρυφτούμε. Επίσης να τους θυμίσω πως πλέον ο κόσμος αλλάζει ΚΑΙ πληκτρολογώντας! (Αραβική Άνοιξη, κινήματα αγανακτισμένων Ευρώπης, Παγκόσμιες κινητοποιήσεις κλπ). Ραντεβού λοιπόν στους τοίχους, και ψυχή βαθιά.

                                                                         

  Νέα Φιλαδέλφεια 20 Φεβ. 15

"Ανάδυση" (του Γιάννη Λιανάκη)

  

     Κολύμπι δεν έμαθα ποτέ καλό, ίσως αυτή να ήταν και η αιτία που μου άρεσαν μόνο οι καταδύσεις.  Ήταν εκείνη τη φορά, που σαν παράτολμος ψυχοναύτης, βούτηξα στον βυθό χωρίς αναπνευστήρα.  Και κάπου εκεί στα βάθη, αναζητώντας για ώρες μέσα στα ιζήματα το χαμένο μου Κόσμημα, αντιλήφθηκα ότι δεν τον χρειαζόμουν. Δεν τον χρειάστηκα πραγματικά ποτέ. Όχι, δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά βράγχια στον λαιμό μου, σαν εκείνον τον καταραμένο ήρωα του Lovecraft. Ανακάλυψα πως συντηρούμαι πραγματικά από αλλού, από την μια και μοναδική Ουσία, αυτή που υπάρχει παντού και σε αφθονία, σε ολόκληρο το Σύμπαν. Ίσως να πρόκειται για το πραγματικό "δωρεάν γεύμα" των οκνηρών, αυτό που ξορκίζουν συνεχώς οι οικονομολόγοι του φιλελευθερισμού.

    Μόλις το διαπίστωσα αυτό, ανακάλυψα ως δια μαγείας και το χαμένο μου Κόσμημα. Το φορούσα στο λαιμό για χρόνια, μα ήμουν ανίκανος να το αντιληφθώ. Όλος  χαρά αναδύθηκα από τον βυθό στην επιφάνεια, διαπιστώνοντας πως δεν ήμουν μόνο ικανός να κολυμπήσω στο γλυκό νερό χωρίς προσπάθεια. Μπόρεσα να βαδίσω στην επιφάνεια των υδάτων, να ανυψωθώ στον αέρα και να ταξιδέψω στο διάστημα, έξω από την στρατόσφαιρα. Και όλα αυτά με μια κίνηση,  που θα έκανε τους φυσικούς να αναρωτιούνται αν το φράγμα του φωτός υπήρχε μόνο στην μαθηματική τους φαντασία ή μόλις είχε σπάσει, χαριστικά για εμένα. Δεν μου έμενε τίποτε  άλλο πια να κάνω, παρά να επιστρέψω πίσω στους Ανθρώπους, για να συνεχίσω αυτό που μόλις είχε ξεκινήσει.

    Καθώς αναχωρούσα, ρίχνοντας μια φευγαλέα ματιά πίσω στα νερά του Αιωνίου Ποταμού, νομίζω πως είδα το παλιό μου σώμα, πεταμένο και άχρηστο όπως το δέρμα ενός φιδιού, να παρασύρεται μακριά από το ορμητικό ρεύμα.

 Γιάννης Λιανάκης 6-2-15


(Το κείμενο αυτό είναι η απάντηση του φίλου και συνεργάτη μου Γιάννη Λιανάκη έπειτα από την ανάγνωση του διηγήματός μου με τίτλο "Το πτώμα του ποιητή Ανδρεάδη"). Χάρης Κανάκης

Η αληθινή ιστορία των πειρατών

Εχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι οι μεγαλύτερες ιδέες και επαναστάσεις «γεννήθηκαν» στη γη από φιλοσόφους και συγγραφείς «αγκυροβολημένους» στα γραφεία τους. Ωστόσο ένα νέο ιστορικό κείμενο έρχεται να τα ανατρέψει όλα, φέρνοντας για πρώτη φορά τους πειρατές στο προσκήνιο.
Στο νέο του βιβλίο, «Outlaws of the Atlantic: Sailors, Pirates, and Motley Crews in the Age of Sail» ο Μάρκους Ρέντικερ, διακεκριμένος καθηγητής της ιστορίας του Ατλαντικού στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, διευκρινίζει ότι τόσα χρόνια βλέπαμε την ιστορία ανάποδα και αποδεικνύει ότι πολλές από τις ιδέες που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο, στην πραγματικότητα, γεννήθηκαν πάνω στα κύματα του ωκεανού από ναύτες, πειρατές και σκλάβους.
Μιλώντας στο National Geographic για το βιβλίο του, ο Ρέντικερ εξηγεί γιατί πιστεύει ότι βλέπουμε την ιστορία από τη λάθος οπτική γωνία:
«Εχουμε επικεντρωθεί στις δόξες των μεγάλων εθνικών ηρώων, παραμελώντας τα άτομα που τους ενέπνευσαν και δημιούργησαν τα θεμέλια. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε το πώς ο κόσμος ήταν συνδεδεμένος, πώς οι ήπειροι έγιναν μέρος του πλανήτη με ένα διαδραστικό τρόπο, πρέπει να μελετήσουμε τα πλοία και τους ναύτες που έκαναν αυτές τις συνδέσεις. Εξαιρετικά σημαντικές σύγχρονες ιδέες σχετικά με τη φυλή και την τάξη γεννήθηκαν στη θάλασσα. Ωστόσο, έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι η ιστορία συμβαίνει στη γη και θεωρούμε τη θάλασσα ως ένα είδος ιστορικού κενού. Αυτό μας αποκρύπτει σημαντικές πτυχές της παγκόσμιας ιστορικής διαδικασίας» εξηγεί ο Ρέντικερ.
Μάλιστα, στο βιβλίο του ισχυρίζεται ότι οι σπόροι της Αμερικανικής Επανάστασης σπάρθηκαν όχι στη γη, αλλά στη θάλασσα: «Οι απαρχές της Αμερικανικής Επανάστασης βρίσκονται στους ναυτικούς και την αντίσταση τους στην στρατολογία. Το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό ήταν ανέκαθεν ελλιπές, οπότε κατέφευγε στην στρατολογία για να γεμίσει τα πληρώματα του. Οι ναυτικοί, ειδικά στη Βόρεια Αμερική και τις Δυτικές Ινδίες, ξεκίνησαν αρκετά νωρίς, από το 18ο αιώνα να αντεπιτίθενται κατά της πρακτικής αυτής. Από την δεκαετία του 1760 οι μάχες των ναυτών -σε λιμάνια όπως η Βοστώνη, η Νέα Υόρκη και η Φιλαδέλφεια- με το Βασιλικό Ναυτικό ήταν καθημερινό φαινόμενο. Ισχυρίζονταν ότι μάχονταν ενάντια στην τυραννία, γιατί οι καπετάνιοι των πλοίων ήταν συχνά τυραννικοί. Αυτός ήταν ένας κυριολεκτικός ορισμός της μάχης για ανεξαρτησία. Ετσι, οι ναύτες αποτέλεσαν το παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι Αμερικανοί έποικοι αντεπιτέθηκαν για να κερδίσουν την ελευθερία τους κατά της τυραννίας. Οι επαναστάσεις αυτών των ναυτικών, στη συνέχεια, επηρέασαν σημαντικά πρόσωπα όπως τον Σαμ Ανταμς στη Βοστώνη, ο οποίος παρακολουθεί ένα ετερόκλητο πλήρωμα να μάχεται για την ανεξαρτησία του και εκφράζει μια ιδέα, η οποία αργότερα έγινε η βάση της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας: ότι όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι»

Οσο για τα Χολιγουντιανά στερεότυπα των πειρατών, όπως ο Κάπταιν Χουκ και ο Τζακ Σπάροου, ο Ρέντικερ εξηγεί ότι ναι μεν ήταν αρκετά επιτυχημένα, αλλά δεν παρουσιάζουν πλήρως τη πραγματικά πλούσια ιστορία του ποιοι ήταν αυτοί οι παράνομοι.
Οπως αναφέρει ο Ρέντικερ: «Αν πάμε πίσω στις αρχικές πηγές, χιλιάδες σελίδες δικαστικών υποθέσεων και άρθρα εφημερίδων, θα διαπιστώσετε ότι υπήρχε μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία για την προέλευση της χρυσής εποχής της πειρατείας, τον 18ο αιώνα. Η παραδοσιακή ιστορία είναι ότι οι πειρατές ήταν κτήνη και εγκληματίες με μοναδικό κίνητρο την απληστία τους. Αυτό έχει μία δόση αλήθειας, όπως όλα τα στερεότυπα. Αλλά αυτό που ανακάλυψα είναι ότι οι περισσότεροι πειρατές ήταν απλώς κοινοί ναύτες, πολλοί από τους οποίους είχαν πέσει θύματα κακομεταχείρησης, στα εμπορικά και πολεμικά πλοία που εργάζονταν. Έτσι εκδικούνταν τους πρώην εργοδότες τους και ταυτόχρονα προσπαθούσαν να οικοδομήσουν για τους ίδιους μια καλύτερη ζωή, ακόμα και αν ήταν για ένα μικρό χρονικό διάστημα, αφού κανένας πειρατής δεν θα έφτανε ποτέ τα βαθειά γεράματα»
Μάλιστα, όπως αποκαλύπτει ο Ρέντικερ, ο τρόπος λειτουργίας και ιεραρχίας ενός πειρατικού πλοίου ήταν πολύ πιο δημοκρατικός από του πολεμικού και εμπορικού ναυτικού:
«Αυτό που βρήκα πιο συναρπαστικό ήταν ο εξαιρετικά διαφορετικός τρόπος με τον οποίο οργάνωναν τα πλοία τους. Ερχονταν από την απόλυτη μονοκρατορία, όπου ο καπετάνιος είχε πλήρη εξουσία πάνω στο πλήρωμα, ακόμα και το δικαίωμα να χτυπήσει κάποιον μέχρι θανάτου. Αλλά όταν οι στασιαστές καταλάμβαναν ένα πλοίο, το πρώτο πράγμα που έκαναν ήταν να εκλέξουν το δικό τους καπετάνιο με δημοκρατικές διαδικασίες, ενώ χώριζαν τα λάφυρα με ισότιμο τρόπο. Οι πειρατές δημιούργησαν επίσης ένα πρώτο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, όπου φρόντιζαν τα μέλη του πληρώματος που τραυματίζονταν στις μάχες» εξηγεί ο Ρέντικερ και προσθέτει:
«Αυτό που έχω προσπαθήσει να κάνω είναι να πάρω αυτό το τρομακτικό στερεότυπο του πειρατή με τον γάντζο, το ξύλινο πόδι και το ένα μάτι και να το εξανθρωπίσω, παρουσιάζοντας τις ρίζες του ως ναυτικού»
Ωστόσο το πρόβλημα της πειρατείας συνεχίζεται ακόμα και στις μέρες μας στη Σομαλία. Σύμφωνα με τον Ρέντικερ, η κατάσταση παραμένει σε ένα επίπεδο ίδια και η δική τους βία είναι απάντηση στη βία που υφίστανται: «Θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τις συνθήκες των ναυτικών κατά τον 18ο αιώνα και τις επιλογές που έκαναν. Τονίζω ότι είχαν παγιδευτεί σε ένα εξαιρετικά βίαιο σύστημα, και ότι η δική τους βία ως πειρατές ήταν μια απάντηση σε αυτό. Νομίζω ότι μια παρόμοια προσέγγιση θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την πειρατεία στη Σομαλία. Η πειρατεία χρονολογείται από την αρχαία Ελλάδα. Καράβια με προσοδοφόρο φορτίο περνούσαν από περιοχές των φτωχών ανθρώπων, που είχαν επίσης σκάφη και συχνά έκαναν επιθέσεις στα μεγαλύτερα πλοία προσπαθώντας να αποσπάσουν τα λάφυρα.
Αυτό που μου φαίνεται σημαντικό στην περίπτωση της Σομαλίας είναι ότι πολλοί από τους πειρατές προέρχονται από την καταστροφή των αλιευτικών κοινοτήτων. Ευρωπαϊκοί και ιαπωνικοί αλιευτικοί στόλοι, υπεραλιεύουν τα νερά γύρω από τη Σομαλία καταστρέφοντας τα προς το ζην για πολλούς ψαράδες. Έτσι στράφηκαν στην πειρατεία ως απάντηση. Υπό αυτή την έννοια, πιστεύω ότι υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες μεταξύ των παλαιών πειρατών και των νέων. Αυτές είναι οι απαντήσεις των φτωχών ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν πολλές άλλες επιλογές. Υπάρχουν πολιτικά και οικονομικά θέματα. Και η παγκόσμια ανισότητα είναι σίγουρα ένα από αυτά» καταλήγει ο Ρέντικερ.

Πηγή: http://www.iefimerida.gr/node/168941#ixzz3CNX9Oqws