Ανέκδοτο ποίημα του Αιμίλιου Βεάκη (13 Δεκεμβρίου 1884 – 29 Ιουνίου 1951)

Δεν είναι τρόπος να γνοιαστούν να μιληθούν οι ανθρώποι.
Καθένας χώρια το σαρκί, το εγώ καθένας χώρια,
κι ένας βυζαίνει ταλλουνού το γαίμα να χορτάσει
και πίσωθέ τους ύπουλο το κλεφτοσκυλολόι
τους διαγουμάει το έχει τους και τους ρουφάει τη ζήση.Θέλω να πάρω ένα στρατί, κρυφό σα μονοπάτι
που να με πάει στο ξάγναντο, στην πιο ψηλή κορφούλα
κι ούτε από δω το δρόμο μου ψυχή να μη γροικήσει.
Οι οχτροί μου να με χάσουνε κι οι φίλοι να σαστίσουν
κι όλοι να πουν πως χάθηκα, πως έσβησα απ’ τον κόσμο.

Κι εγώ ψηλά με τα στοιχειά, με τα θεριά, με τάστρα,
με του βουνού τα πνεύματα να κάνω μετερίζι.
Με αντιμαχές κι αθιβολές να βρω το μυστικό τους,
να κλέψω απ’ τ’ αστρα υπομονή κι απ’ τα θεριά το θάρρος
κι απ’ τα στοιχειά τη δύναμη και την καπατσοσύνη,
απ’ το βοριά την αντοχή και την ορμή απ’ το νότο
κι από τη στουρναρόπετρα την άλυωτη σκληρότη,
να κάνω πέτρα το κορμί και την ψυχή ατσαλένια.
Κι όταν θαρθεί ο καλός καιρός να στήσω καραούλι
με μπιστικούς τους Σάτυρους κι αρματωλούς τους Πάνες
και κρυφομαντατάρηδες ταγερικά του Λόγγου.
Με τέτοιο ασκέρι νείρομαι να ξαναρθώ στη χώρα.
Και μιαν αυγή απ’ το ξάγναντο κι απ’ την ψηλή ραχούλα,
να κάνω τις παλάμες μου χουνί και να φωνάξω:
«Βιαστήτε! Καθαρίστε τ’ άνομα σωθικά σας,
σπεκουλαδόροι του χρυσού κι έμποροι του θανάτου,
κλέφτες της χήρας, του ορφανού, ξεμαυλιστές των νιάτων,
πραματευτάδες άνομοι κάθε Θεού και τόπου,
καταλυτάδες του Καλού και σπιλωτές του Ωραίου,
βιαστήτε, γιατί επλάκωσα με των στοιχειών τ’ ασκέρι»!
«… τότε ήταν μια χούφτα άνθρωποι που ονειρεύονταν να ξεφορτωθούν τον κατακτητή…»

Οι ορθόδοξοι Άγιοι της αγάπης !

Γιορτάζουν 13 Φεβρουαρίου,την ημέρα μνήμης των Αγίων Αποστόλων Ακύλα και Πρίσκιλλας.
Οι Άγιοι Απόστολοι Ακύλας και Πρίσκιλλα ήταν ζευγάρι Ιουδαίων και καταγόταν από τον Πόντο. Κατοικούσαν στην Κόρινθο και εξασκούσαν το επάγγελμα του σκηνοποιού. Ήσαν δε άνθρωποι ενάρετοι και ευσεβείς.
Όταν ο απόστολος Παύλος, επισκέφθηκε την Κόρινθο, για να διδάξει την ορθόδοξη πίστη, το ζεύγος του προσέφερε θερμή φιλοξενία καθώς είχε εντυπωσιαστεί με το κήρυγμά του. Τόσο τους άγγιξε ο φλογερός και σωτήριος λόγος του απόστολου, ώστε αφού κατηχήθηκαν και βαπτίσθηκαν από αυτόν, αποφάσισαν να τον ακολουθήσουν στις περιοδείες του ως βοηθοί του.

O απόστολος εντυπωσιάσθηκε τόσο από τις αρετές και τη χριστιανική τους δράση ώστε τους μνημονεύει στις επιστολές του γράφοντας ότι για τις προσφερθείσες υπηρεσίες τους και το θάρρος είναι ευγνώμων όχι μόνον εκείνος, αλλά και όλες οι εκκλησίες των εθνών.
Αργότερα οι διώκτες του χριστιανισμού τούς συνέλαβαν και αποκεφάλισαν τούς Αγίους χαρίζοντάς τους μαζί με τον τίτλο των Αποστόλων και τον τίτλο των Μαρτύρων.
O Άγιος Aκύλας εορτάζεται και στις 14 Ιουλίου.

Η Τζένη Βάνου με τα μάτια της Κάτιας Καλλιτσουνάκη.

    Η Τζένη Βάνου υπήρξε το ίνδαλμα της παιδικής μου ηλικίας. Τα πρώτα χρόνια της δεκ. του 60 που κατοικούσαμε στην ίδια πολυκατοικία στην Κυψέλη,είχα τη χαρά να την ακούω να προβάρει τα τραγούδια που ήδη ήξερα από το ραδιόφωνο,ενώ τα βράδια κρεμόμουνα κυριολεκτικά από τα κάγκελα της βεράντας για να τη δώ να κατεβαίνει απαστράπτουσα από το διαμέρισμά της και να μπαίνει στο σπορ αυτοκίνητο του Γιάννη Βογιατζή που την περίμενε από κάτω,για να πάνε μαζί στο κέντρο που εμφανιζόντουσαν. Αρχικά για να μην προδώσει τον Μίμη Πλέσσα που στηριζόταν σε αυτήν,και κατόπιν για οικογενειακούς λόγους,αρνήθηκε μια λαμπρή καρριέρα στο εξωτερικό,αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στη Νάνα Μούσχουρη η οποία
είχε πεί κάποτε πως αν η Τζένη είχε εγκαταλείψει την Ελλάδα,θα την είχε ξεπεράσει. 
    Η εξαίσια και πολυβραβευμένη φωνή της,αποτυπωμένη δισκογραφικά σε μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια που γράφτηκαν την περίοδο 1958-1966, θα μου θυμίζει πάντα την εποχή της δικής μου αθωότητας, και η ευγενική φυσιογνωμία της θα παραμείνει στη μνήμη μου χωρίς τα σημάδια και το βάρος του χρόνου, έτσι ακριβώς όπως την γνώρισα.

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο αγαπημένος μου Σούμπερτ. (του Auguste Corteau)

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο αγαπημένος μου Σούμπερτ. Που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ανέστιος και πένης - στην κυριολεξία: τα τελευταία του χρόνια ζούσε σε σπίτια φίλων και συγγενών - που ως τον θάνατό του σε ηλικία 32 ετών πάλεψε μιαν άνιση μάχη με τη φτώχεια, την περιθωριοποίηση και τη σύφιλη, κι ωστόσο μέχρι την τελευταία στιγμή συνέχισε να συνθέτει το ένα αριστούργημα μετά το άλλο, έχοντας πλήρη επίγνωση ότι τα μουσικά του διαμάντια δεν θα πρόφταινε να τα ακούσει ποτέ παιγμένα σε κάποια μεγάλη συναυλία, ή ακόμα κι ότι μπορεί να εξαφανίζονταν χωρίς το παραμικρό ίχνος. (Άλλωστε πολλά του έργα τα σκορπούσε απλόχερα από δω κι από κει, δωρίζοντάς τα σε φίλους και γνωστούς - ανάμεσά τους και την περίφημη 'Ημιτελή'). Δυο βδομάδες πριν το τέλος, αν και ήδη φτασμένος συνθέτης και πατέρας του σύγχρονου τραγουδιού, άρχισε μαθήματα αντίστιξης, θεωρώντας ότι καμιά τέχνη δεν είναι τόσο τέλεια ώστε να μη σηκώνει βελτίωση. Αν ο κόσμος της μουσικής και του πνεύματος είχε έναν άγιο, αυτός θα ήταν αναμφίβολα ο Σούμπερτ.

Ζητείται ελπίς! (του Χάρη Κανάκη)

   Tα σημάδια της σήψης και της παρακμής έχουν γίνει ανυπόφορα. Ακόμα και οι πιο μετριοπαθείς μιλούν για εικόνες αθλιότητας μιας κοινωνίας που κατρακυλάει όλο και πιο χαμηλά. Επιτήδειοι που έχουν αναγάγει την τέχνη του «λαδώματος» σε επιστήμη, ανακριτές, εισαγγελείς, διαφθορά και σήψη, ρατσιστικά φαινόμενα, πολιτικοί της καρπαζιάς, λάθη αείμνηστων δημαγωγών...όλοι ένα κουβάρι. Κατήφορος, προβληματισμός και αμηχανία από την πλευρά των απλών ανθρώπων. Τραγικά πρότυπα για μια νεολαία που η πλειοψηφία της δεν πιστεύει πια σε τίποτα και δεν περιμένει τίποτα. Μιας κοινωνίας που σιωπά επιδεικτικά αλλά αρνείται να ξεπουλήσει τα όνειρά της στη «μαύρη αγορά».  Εκείνη την «μαύρη αγορά» που στήθηκε νύχτα και που οι κανόνες της τράφηκαν από ένα «Σύστημα» που εμφανίζεται παντοδύναμο, ελέγχει τα πάντα και πάντα στο τέλος βγαίνει κερδισμένο, για αυτό τον λόγο διαψεύδονται συνεχώς όσοι περίμεναν έναν μεγάλο ξεσηκωμό. Εκείνη την πολυπόθητη επανάσταση των ημερών μας που δεν ήρθε ποτέ, ίσως γιατί όλοι την επιδίωκαν, όλοι την ζητούσαν μα εκείνοι που έπρεπε να την κάνουν κατάλαβαν ότι το «Σύστημα» είναι ανίκητο, έτσι το μόνο που έκαναν ήταν να υπομένουν απογοητευμένοι από όλους και από όλα, εισπνέοντας τα τελευταίας τεχνολογίας δακρυγόνα και μετρώντας στην πλάτη τους τα υπερσύγχρονα μέσα καταστολής ενός αποκρουστικού και άθλιου κράτους που τους θεωρούσε για τα πάντα ένοχους και επικίνδυνους, έτσι κατάντησαν σιγά-σιγά κακομοίρηδες, φοβητσιάρηδες και μοιρολάτρες. Έπεσαν σε κατάθλιψη και στο τέλος παραδόθηκα.

   Μεσσίες  πουθενά, πίστη σε οράματα και προοπτικές καμία, οι οδηγητές των νέων ιδεών και της ανατροπής λίγοι και ανεπαρκείς, αποδείχτηκαν γρήγορα ότι ήταν μέρος του «Συστήματος» και τρέφονταν από αυτό, αν όχι και το συντηρούσαν κιόλας με κάθε τρόπο. Ανίκανοι να εμπνεύσουν το λαό και να τον κάνουν να σηκωθεί από τον καναπέ. Κάθε μορφής πνευματικότητα εξαφανισμένη. Οι λίγοι πνευματικοί άνθρωποι που ύψωσαν ανάστημα, γρήγορα εξαναγκάστηκαν σε απομόνωση και χαρακτηρίστηκαν ιδιόρρυθμοι. Θυμάμαι πολύ συχνά έναν καλό μου φίλο τον ποητή Νίκο Ανδρεάδη, στις συζητήσεις μας εδώ και αρκετά χρόνια, να μου λέει χαρακτηριστικά. «Ένας τέτοιος λαός δεν έχει καμία ελπίδα, μπορεί να αξίζει τον αφανισμό και η μοίρα του να είναι προδιαγεγραμμένη. Χωρίς νεύρο χωρίς παλμό με κατεβασμένα τα χέρια έχει παραδοθεί και δεν αντιδρά. Πολύ σύντομα θα βλέπεις κόσμο να πηδάει από τα μπαλκόνια και να ξενιτεύεται». 

   Δεν μπορώ να χωνέψω τούτο το τραγικό κατάντημα που αναστάτωσε τον κόσμο μας και ανέτρεψε όλους τους σχεδιασμούς τόσων νέων ανθρώπων, καταδικάζοντάς τους να ζήσουν τον εφιάλτη ως μια σκληρή και απάνθρωπη πραγματικότητα. Κατέστρεψε όνειρα και ποδοπάτησε συνειδήσεις μέσα σε λίγο χρόνο. Δεν θα ξεχάσω όλους εκείνους που έσβησαν μέσα στην απελπισία και την απογοήτευση. Το τέλος τους ίσως κάποτε σημάνει σαν άλλος παιάνας την απαρχή της μεγάλης μαζικής λαϊκής ανατροπής. Ίσως μέσα από τούτες τις στάχτες αναγεννηθεί μια νέα πραγματικότητα. Ίσως υπάρξει ένας νέος μεγάλος ηγέτης που θα εμπνεύσει και θα ενώσει. Έτσι όπως το έκανε ο Φίλιππος της Μακεδονίας ενώνοντας τους Έλληνες 2500 χρόνια πριν προετοιμάζοντας το δρόμο για την ενδοξότερη μορφή της ελληνική ιστορίας, τον Αλέξανδρο και τα κατορθώματά του. Έναν ηγέτη φιλόσοφο, οραματιστή με την έννοια που έδινε ο Αριστοτέλης στον «ηγέτη» . Εκείνον που θα γεννηθεί μέσα από τα σπλάχνα του λαού. Θα εμπνευστεί από αυτόν και θα τον εμπνεύσει οδηγώντας τον στην ανατολή μιας νέας εποχής. 
 

Χάρης Κανάκης
 Νέα Φιλαδέλφεια, 27 Ιανουαρίου 2014

«ΠΡΩΙΝΗ ΣΙΩΠΗ» το τελευταίο διήγημα του Χάρη Κανάκη, (εν συντομία)

                                 

        

   Ένας  άνθρωπος της πόλης κουρασμένος από τον σύγχρονο τρόπο ζωής, αποσύρεται στο κελί ενός Μοναστηριού καταγράφοντας τις σκέψεις του, την ανάμνηση ενός ιδιόρρυθμου φίλου, την παρατήρηση της φύσης και την πάλη του με τους λογισμούς και τους πειρασμούς που τον βασανίζουν, στην προσπάθειά του να πλησιάσει το Θεό και να βρει τη γαλήνη. 

Ο ήρωας του διηγήματος αγωνίζεται να επιβληθεί στις σκέψεις του ακροβατώντας ανάμεσα στην ιεροσύνη, την αυτοτιμωρία και την παράνοια.


Ξεκίνησα να το γράφω το 2007 και το ολοκλήρωσα το 2014. Ένα υπέροχο ταξίδι που κράτησε 7 χρόνια. 

Είναι ένα διήγημα γραμμένο απλά, που απευθύνεται σε απλούς ανθρώπους. Δεν είναι τίποτε άλλο από μια κραυγή αγανάκτησης απέναντι στον διαβρωμένο σύγχρονο τρόπο ζωής που απέχει πάρα πολύ από την ουσία της δημιουργίας και πνευματικότητας της ανθρώπινης φύσης.

Χ.Κ.

"Τα ποιήματα στο δρόμο" του Νίκου Χουλιαρά.

Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια – όχι αυτά που κρέμονται στα δέντρα της γιορτής, στη θαλπωρή των δωματίων, αλλά εκείνα που τονίζουνε την ερημία των σφαχτών στις μωβ βιτρίνες των συνοικιακών κρεοπωλείων.

Τα σακατεμένα και τα μοναχικά, μ’ αρέσουν: τα ποιήματα-κοπρίτες που περπατούν κουτσαίνοντας στις σκοτεινές άκρες των λεωφόρων: αυτά που τ’ αγνοούν οι κριτικοί κι οι εκπαιδευτικοί του Μωραΐτη· που τα χτυπούν συχνά οι μεθυσμένοι οδηγοί και τα αφήνουν αβοήθητα στο δρόμο. Και τα ποιήματα-παιδάκια, όμως αγαπώ· αυτά που ενώ δεν έχουν μάθει ακόμη την αλφάβητο, μπορούν εντούτοις, με δυο λέξεις τους, να σου κολλήσουν την ψυχή στον τοίχο.

«Το γεράκι της Μάλτας» - Dashiell Hammett

Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ, Σαμ Σπέιντ, θα βρεθεί μέσω δύο διαφορετικών υποθέσεών του, στο κυνήγι του Γερακιού της Μάλτας. Το ανεκτίμητης αξίας αγαλματένιο πουλί αναζητούν, όμως, πολλοί. Άλλοι εμφανίζονται να είναι με το μέρος του Σπέιντ και άλλοι εμφανίζονται ανταγωνιστές του. Μέσα σε όλα, πρέπει να αντιμετωπίσει και τους αστυνομικούς, που τον αντιπαθούν σφόδρα και προσπαθούν να του φορτώσουν ό,τι μπορούν ώστε να τον κλείσουν μέσα.

        Δεν ακολουθείται η τυπική φόρμα του κλασικού who done it αστυνομικού - είναι περισσότερο hardboiled crime fiction. Υπάρχουν μεν εγκλήματα, όμως ο η ιστορία δεν κινείται γύρω από την εξιχνίαση αυτών, αλλά γύρω από τις αγωνιώδεις προσπάθειες για την ανακάλυψη του αγαλματένιου πουλιού. Βέβαια, δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα βασικά συστατικά μιας τέτοιας ιστορίας : ο πλούσιος αρχηγός συμμορίας, τα τσιράκια του, η μοιραία γυναίκα, οι αφελείς προδομένοι.

      Το ψέμα παραμονεύει σε κάθε σελίδα : όλοι λένε ασταμάτητα και ασύστολα ψέματα, προσπαθώντας να πάρουν προβάδισμα στην άγρια κούρσα προς το πουλί. Φυσικά, εκτός από ανώδυνα ψέματα, θα υπάρξουν και μερικές δολοφονίες.

Ο χαρακτήρας του πρωταγωνιστή Σπέιντ, είναι τόσο εντυπωσιακός που ξεπερνά τα συνηθισμένα κλισέ. Έχει όλα τα χαρακτηριστικά στον μέγιστο βαθμό : σκληρός και αδίστακτος, αλλά και εύστροφος, οξυδερκής και ψύχραιμος, καταφέρνει να βγαίνει αλώβητος από όλες τις παγίδες που του στήνουν. Πάντα υποψιασμένος, ανέχεται τα ψέματα που όλοι του αραδιάζουν, και γρήγορα καταφέρνει να μαθαίνει την αλήθεια. Ενίοτε κινείται στα όρια της παρανομίας, πάντοτε όμως, φροντίζοντας να μην αφήνει ίχνη και έχοντας καλυμμένα τα νώτα του. Και πάνω από όλα, δεν εμπιστεύεται κανέναν, εκτός από την έμπιστη βοηθό του, Έφι.

     Το μυθιστόρημα κυλάει σαν γάργαρο τρεχούμενο νεράκι. Σε κάθε σκηνή αναρωτιέσαι που μπορεί να κρύβεται το ψέμα και τι θα σκαρφιστεί πάλι ο Σπέιντ για να πάρει το πάνω χέρι και τέλος, δίχως να το καταλάβεις, ο Σπέιντ τους έχει τυλίξει όλους σε μια κόλλα χαρτί.

Επιλογή από  "Το ιστολόγιο του Θαλή"

Οι τρεις Μάγοι με τα Δώρα στην Ν. Φιλαδέλφεια – Ν. Χαλκηδόνα

Οι Μάγοι μαγεύουν...βγαίνοντας από το Άλσος.

Επιτέλους ήρθαν οι τρεις Μάγοι με τα Δώρα στην Ν. Φιλαδέλφεια – Ν. Χαλκηδόνα. Παιδιά, γονείς, γιαγιάδες και γενικά σ’ όλους που αρέσει η μαγεία των Χριστουγέννων, ήρθαν στην είσοδο του δάσους της Ν. Φιλαδέλφειας και υποδέχθηκαν μέσα στο σκοτάδι, τους τρεις Μάγους. Τα παιδιά παίξανε το δρώμενο που είχε ετοιμαστεί. Ο αγγελιαφόρος πήγαινε και ερχότανε ενημερώνοντας τα παιδιά κάθε φορά που βρίσκονται οι Μάγοι. Τα παιδιά προβάρανε τα κάλαντα, μέχρις ότου οι Μάγοι έφτασαν με τα φαναράκια τους και τα παιδιά τους υποδέχτηκαν με τα κάλαντα.

Στον πεζόδρομο προς την πλατεία.

Στη συνέχεια, μπροστά οι Μάγοι και πίσω τα παιδιά, πήγαν από τον παράδρομο στην Φάτνη, όπου με το σχετικό τελετουργικό, οι Μάγοι έδωσαν τα δώρα στον νεογέννητο Χριστό. Μετά τα παιδιά συνομίλησαν με τους μάγους και έβγαλαν τις σχετικές φωτογραφίες. 

Το έλατο της πλατείας με τα στολίδια των παιδιών

Το τελετουργικό δεν τελείωσε όμως εκεί, παιδιά, γονείς και Μάγοι πήγαν γύρω από το Χριστουγεννιάτικο δένδρο της πλατείας Πατριάρχου, όπου όλοι μαζί τραγούδησαν το «Ω Έλατο» και μετρώντας ανάποδα από το δέκα, άναψαν τα φωτάκια του δένδρου. 

Όλοι χάρηκαν, χαρήκαμε και μεις και ευχηθήκαμε "και του χρόνου".

Ευχαριστίες στην κα Μαύρα Χατζηδημητρίου που είχε την ευθύνη της ομάδας εργασίας των Μάγων καθώς και στα μέλη της θεατρικής ομάδας «Κάλτσες Ριγέ» που ήρθαν ως Μάγοι και αγγελιαφόρος. Επίσης το βεστιάριο Bodoir που προσέφερε τις στολές των Μάγων. Ευχαριστούμε κι όλους όσους δεν αναφέρουμε το όνομα για την άριστη συνεργασία που είχαν με το Π.Π.Ι.Ε.Δ.

Του Σπύρου Καβακόπουλου (Αντιπροέδρου του Δ.Σ. του Π.Π.Ι.Ε.Δ.)

"Η μοίρα του καλλιτέχνη στην Ελλάδα'' (του Μάρκου Τσέτσου)

Γράφω το κείμενο αυτό με αφορμή ένα άρθρο του συνάδελφου Γιάννη Μπελώνη στο τελευταίο τεύχος (21) του περιοδικού Μουσικολογία. Το άρθρο παρουσιάζει αποκαλυπτικά στοιχεία για το βίο του σήμερα ελάχιστα γνωστού συνθέτη Γεωργίου Αξιώτη (1875-1924). Παρά τις καλές του σπουδές στο San Pietro a Majella της Νάπολης (1895-1901), ο Αξιώτης δεν κατόρθωσε να εδραιωθεί στο μουσικό στερέωμα της εποχής του, απεβίωσε νωρίς και λησμονήθηκε γρήγορα. Εξέχουσες μουσικές προσωπικότητες της εποχής «απέδιδαν τον παραγκωνισμό του αποκλειστικά στο ιδιόρρυθμο του χαρακτήρα του» (σ. 163). Ο Λαυράγκας επικαλέστηκε την «αβουλία» του Αξιώτη, ο δε Λαμπελέτ, αναφερόμενος στην πρώτη δημόσια εκτέλεση έργου του, χαιρετίζει «[…] με αληθινήν χαράν την εμφάνισιν του νέου και εξ υπαιτιότητός του αργοπορήσαντος αγωνιστού εις την παλαίστραν της τέχνης» (στο ίδιο).

Εδώ ακριβώς θα ήθελα να σταθούμε. Ο χώρος της τέχνης, και δη της μουσικής, στην Ελλάδα τουλάχιστον, παρουσιάζεται ως «παλαίστρα» και ο καλλιτέχνης ως «αγωνιστής», ο οποίος, προφανώς, πρέπει να δίνει τη μάχη της επικράτησης όχι με όρους καλλιτεχνικής αξίας του έργου του και κριτικής δημοσιότητας, αλλά με όρους προσωπικού αγώνα, «πάλης» ενάντια σε άλλους καλλιτέχνες (αντ)αγωνιστές. Το έργο του εκτελείται, σχολιάζεται και καθιερώνεται υπό τον όρο και μόνο ότι ο ίδιος θα κατορθώσει να παραγκωνίσει, να σπρώξει έξω από την «παλαίστρα» τους ανταγωνιστές του. Αν τώρα το έργο αυτό έχει ή δεν έχει αξία, ποσώς ενδιαφέρει. Σημασία έχει η επικράτηση του ισχυρότερου, στη λογική ενός άκρατου κοινωνικού δαρβινισμού. Η πιθανή αποτυχία χρεώνεται αποκλειστικά στην ανικανότητα του καλλιτέχνη να προβληθεί και να καθιερωθεί μέσα από την αποτελεσματικότερη δυνατή αξιοποίηση μηχανισμών κοινωνικής ανέλιξης και επικράτησης (φιλίες, γνωριμίες, συμμαχίες, συμπαιγνίες κ.ο.κ.) Η επίκληση σε στοιχεία προσωπικής ιδιοσυγκρασίας του καλλιτέχνη (αβουλία, αγοραφοβία, εσωστρέφεια), αποτελεί άλλωστε τη μόνιμη επωδό των όψιμων απολογισμών των θεσμικών υπευθύνων. Τρανό παράδειγμα, φυσικά, η περίπτωση του Σκαλκώτα και η προσπάθεια που γίνεται μέχρι και σήμερα ο παραγκωνισμός του να αποδοθεί στην ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του και όχι σε πράξεις ή παραλείψεις τρίτων ή στην έλλειψη αξιόπιστων δημόσιων θεσμών.
Όπως επανειλημμένα έχω επισημάνει, το πρόβλημα έχει δύο όψεις, την υποκειμενική και την αντικειμενική. Η υποκειμενική αφορά το ηθικό κομμάτι του προβλήματος, τις πράξεις ή παραλείψεις, ακριβώς, των εκάστοτε υπευθύνων, έργο των οποίων είναι, εκ της θέσης τους, η απρόσκοπτη πρόσβαση, αν μη τι άλλο, του έργου νεώτερων συναδέλφων στην κριτική δημοσιότητα. Όπως αποδεικνύει η επιστολογραφική τεκμηρίωση του Μπελώνη, στην περίπτωση του Αξιώτη και ιδιαίτερα στην τελευταία περίοδο του βίου του, η ευθύνη για τη μη προαγωγή της μουσικής του δεν μπορεί να χρεωθεί στον ίδιο και σε απορρέουσες από το χαρακτήρα του παραλείψεις. Η δεύτερη όψη, η αντικειμενική, αφορά τη διαχρονική έλλειψη δημόσιων και κοινωνικά ελεγχόμενων καλλιτεχνικών θεσμών, ειδικά στην περίπτωση της μουσικής. Εκ της ιστορικής εμπειρίας συνάγεται, αλλά και εκ της εννοίας απορρέει, ότι στον σύγχρονο ανταγωνιστικό κόσμο μόνο τέτοιοι θεσμοί μπορούν να εγγυηθούν τους ελάχιστους αναγκαίους όρους πρόσβασης των καλλιτεχνών στη δημοσιότητα. Αντιθέτως, όπου απουσιάζουν οι θεσμοί αυτοί, είναι στο χέρι του εκάστοτε ιδιώτη καλλιτέχνη-ανταγωνιστή με τη μεγαλύτερη επιρροή να δυσχεραίνει ή ακόμα και να καθιστά αδύνατη την εν λόγω πρόσβαση σε συναδέλφους με μικρότερη ή ανύπαρκτη επιρροή.
Ενάντια στο ήθος του επιστημονικού λειτουργήματος, επιτρέψτε μου να καταθέσω την προσωπική μου μαρτυρία. Η απόφαση αποχής από τα καλλιτεχνικά πράγματα του τόπου μου δεν υπαγορεύτηκε μόνο από τις αυξανόμενες απαιτήσεις της ακαδημαϊκής έρευνας και διδασκαλίας, αλλά και από μιαν εμπειρία ανάλογη αυτής που περιγράφεται στο άρθρο που στάθηκε αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος κειμένου. Η προσωπική τούτη εμπειρία επαληθεύει, μετά από ενενήντα σχεδόν χρόνια, τις αναφορές του Λαυράγκα σε καλλιτέχνες «αγωνιστές» και στη μουσική ζωή ως «παλαίστρα»: επαφές με ιθύνοντες που μειδιώντας τοποθετούν τίτλους σπουδών και βιογραφικά στο συρτάρι· συναυλίες επιτυχείς, κατά την ομολογία ακροατηρίου, μουσικών και μουσικοκριτικών, τις οποίες ακολουθεί «πηχτή» σιωπή εκ μέρους των ιθυνόντων· ευτελισμός της καλλιτεχνικής προσωπικότητας μέσα από την αέναα επαναλαμβανόμενη διαδικασία κατάθεσης αιτήσεων καλλιτεχνικής συνεργασίας κ.ο.κ. Όλα τούτα περιγράφουν μια γνώριμη στον Έλληνα μουσικό κατάσταση «σισύφειας» προσπάθειας, η οποία αναλώνει και αποπροσανατολίζει τις καλλιτεχνικές δυνάμεις, αποθαρρύνοντας τους ηθικούς και επιβραβεύοντας τους αδίστακτους. Στον αντίποδα, η διαφορετική κατάσταση που είχα την τύχη να βιώσω, ως κιθαριστής τουλάχιστον, στη Ρωσία τα τελευταία χρόνια των σπουδών μου. Μετά την πρώτη μου συναυλία στην αίθουσα δωματίου της Φιλαρμονικής της Αγ. Πετρούπολης, δεν χρειάστηκε να κάνω απολύτως τίποτα: οι επόμενες εμφανίσεις γίνονταν αποκλειστικά με πρωτοβουλία της καλλιτεχνικής διεύθυνσης, εκπρόσωποι της οποίας επικοινωνούσαν μαζί μου κάθε χρόνο. Χωρίς φιλίες, γνωριμίες, συμμαχίες, συμπαιγνίες· με μόνο γνώμονα την όποια αξία είχε για εκείνους το παίξιμό μου.

Μάρκος Τσέτσος
Δεκέμβριος 2013

(Αναδημοσίευση από το μουσικό διαδικτυακό περιοδικό TAR)

Γεωργία Σάνδη (1804-1876)

Η Γαλλίδα μυθιστοριογράφος Amandine-Aurore-Lucile Dupin, γνωστή με το ψευδώνυμο Γεωργία Σάνδη (1804-1876). Εδώ σε πίνακα του Charpantier.
Το 1822 παντρεύτηκε τον Βαρώνο Κασιμίρ Ντυντεβάν και απέκτησαν δύο παιδιά. Όταν άφησε τον άντρα της η Σάνδη έκανε όλο και λιγότερο κρυφή την προτίμησή της στα αντρικά ρούχα σε σχέση με τα γυναικεία. Αυτή η αντρική "μεταμφίεση" της έδωσε την δυνατότητα να κυκλοφορεί περισσότερο ελεύθερα στο Παρίσι και αυξανόμενη πρόσβαση σε μέρη όπου θα την είχαν αρνηθεί σε μια γυναίκα της κοινωνικής της θέσης. Συνδέθηκε ερωτικά με τον Γάλλο ρομαντικό ποιητή Αλφρέντ ντε Μυσέ (Alfred de Musset) τον Φραντς Λιστ και τον Φρεντερίκ Σοπέν. Άφησε τον Σοπέν λίγο πριν αυτός πεθάνει από φυματίωση.

Η Γεωργία Σάνδη έγραψε περισσότερα από 50 βιβλία, από τα οποία τα περισσότερα είναι μυθιστορήματα, και αρκετά θεατρικά. Ειδικά το θέατρο ήταν ένα σημαντικό κεφάλαιο στο δημιουργικό έργο της. Μάλιστα, στο σπίτι της, στο Νοάν, είχε δημιουργήσει ένα θέατρο μαριονετών, όπου μικρά έργα της ζωντάνευαν με τη φωνή του Μπαλζάκ και με συνοδεία μελωδίες των Σοπέν και Λιστ. Πάντως, στις παρισινές σκηνές τα έργα της, σχεδόν, κάθε φορά αποθεώνονται.
Εκτός από τα έργα μυθοπλασίας, η Σάνδη άφησε μια αυτοβιογραφία και μια πλούσια συγκομιδή από επιστολές, οι οποίες μας προσφέρουν τη δυνατότητα να μελετήσουμε την προσωπικότητά της, τα ενδιαφέροντα και τις απόψεις της, αλλά και τις απόψεις των φίλων της και τον απόηχο των γεγονότων της εποχής της.
Στα επιτυχημένα της μυθιστορήματα συμπεριλαμβάνονται τα "Indiana" (1832― ελλην. μετάφρ. Δ. Ζορμπαλάς ("Χατζηνικολή"), "Lélia" (1833), "Mauprat" (1837), "Le Compagnon du Tour de France" (1840), "Consuelo" (1842–1843), και "Le Meunier d'Angibault" (1845).